Toplumlar, girdikleri devrim süreçleri öncesinde büyük gerileyişler ve çürümeler yaşar. Bu gerileyişleri aşacak büyük sıçrayışlar, toplumun ihtiyacı olan program ve onun kadroları tarafından başarılır. Tarihimizdeki bir çok sıçrayışın bileşkesi olan Cumhuriyet Devrimi’nin yarattığı bir eser var ki hiçbir şeye değişilemez: Cumhuriyetin sağlık sistemi. Yazımızda “Az zamanda yapılan çok büyük işlerden”(1) olan bu sistemi oluşturan sağlık ordusunun başkomutanı olan Dr.Refik Saydam’ı inceleyeceğiz.

Dr.Refik İbrahim Saydam, 8 Eylül 1881 yılında Hacı Ahmet Efendi’nin ve Fatma Nefise Hanım’ın oğlu olarak dünyaya gelmiştir. Mahalle mektebinde eğitimini tamamladıktan sonra asker olmaya karar vererek Fatih Askeri Rüştiyesine girmiştir. 1896’da Kuleli Askeri İdadisine giren Saydam 1905 yılında Yüzbaşı rütbesiyle mezun oldu. Gülhane Askeri Tıp Akademisinde Histoloji-Embriyoloji alanında çalıştıktan sonra eğitimi için Almanya’ya gitti. Balkan Harbi’nin başlaması sebebiyle 1912 yılında İstanbul’a döndü. Bulunduğu cephe olan Çatalca’daki askerlerin arasında kolera hastalığının yaygın olduğunu farkeden Saydam, savaşlarda salgın hastalıkların belirleyiciliğini orada fark etti. Salgın hastalıklarla mücadelesini vatan mevzilerinde başlatarak Hadımköy istasyon hekimliği yaptı. Başarılarından ötürü 6 Ocak 1914’te Sahra Hastanelerini denetlemek üzere Harbiye Nezareti Sağlık Dairesi Başkanlığına vekaleten atandı.

BANDIRMA VAPURUNDAKİ TIBBİYELİ

Yeni görevinde Saydam, Bakteriyoloji Enstitüsünü örgütleyerek tifo,dizanteri, veba ve kolera gibi salgın hastalıklarla mücadele etti. Gerekli aşıların üretimi ile I.Dünya Savaşı boyunca ordunun aşı ihtiyacı karşılandı. Kendisinin hazırladığı tifüs aşısı tıp literatürüne geçerek hem Osmanlı hem Alman Ordusu tarafından kullanıldı. Savaşın bitimi ve işgalin başlamasıyla vekaleten atandığı daire başkanlığından alınmıştı. Mütareke yıllarında atandığı İzmit görevine gitmemiş, bunun üzerine 9. Ordu Müfettişliği Sıhhiye Reis Muavinliğine atanmıştır. Yani Mustafa Kemal’in Bandırma vapuru ile Samsun’a gittiği müfettişliğin parçalarından biri de Refik Saydamdır. Saydam vapurdaki iki hekimden biridir.

Mustafa Kemal’in mücadelesine katılarak onunla birlikte Erzurum ve Sivas kongrelerine katılmış ve Ankara’ya geçerek Büyük Millet Meclisi’nin kuruluşunda yer almıştır. Doğu Beyazıt Mebusu olarak kurucu mecliste yer alan Saydam daha sonraları 3 Mayıs 1920’de kurulan Sıhhıye ve Muavenet-i İçtimaiye Vekaletinin (Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı) başına geçerek Adnan Adıvar’dan sonra Türkiye’nin ikinci sağlık bakanı olmuştur.

Genç Cumhuriyet 1923 yılı itibari ile kurulduğunu ilan ettiğinde kabinede Sağlık bakanı olarak yine Refik Saydam vardı. Örgütçü bir hekim olarak milletinin ihtiyaçları temelinde sağlık hizmeti yaratmak istiyordu. Buna fazlasıyla gerek vardı çünkü Türkiye “toplum olarak hasta” durumdaydı.

SAĞLIĞIN TEŞKİLATA İHTİYACI

O sıralar Anadolu’da sıtma, frengi, verem, cüzzam ve trahom gibi hastalıklar kol geziyordu. 1923 yılında 4 kişiden birinin trahomlu, 3 kişiden birinin de sıtmalı olduğu tahmin ediliyor. İşte bu şartları Saydam “19 Mayıs’ta Samsun’a çıktığımız vakit karşımızda boynu bükük, müdafaa vasıtlarından mahrum, bakımsız, cılız ve her türlü hastalık tehditi altında kalmış bir millet çıkıyordu.” sözleriyle anlatıyor. Vahim şartlarla savaşacak bir sağlık teşkilatının olmayışı Anadolu köylüsünü bu hastalıklara yem ediyordu. Balkan Savaşlarından beri aralıksız süren çatışmalar, ülke nufüsunun önemli bir kesimi ile birlikte tabipleri de azaltmıştı(2). Kurtuluş Savaşı sonunda geriye 520 hekim kalmıştı. Savaş yıllarında Bakanlık, tek odada yalnızca 3 çalışanı olan bir yapıydı:Bakan, sekreter ve sağlık memuru!

Bu şartlar altında Osmanlı’dan sağlam bir mirasın görülmediği sağlık teşkilatını yeniden kurmak gerekiyordu. Refik Saydam, halka sağlık hizmeti getirmek için başlıca görevleri devletin sağlık teşkilatını kurmak, hekim sayısını arttırmak, numune hastaneleri açmak, salgın hastalıklarla mücadele etmek ve koruyucu sağlığı tesis etmek olarak belirlemişti. Bu amaçla öncelikli sorun kabul edilen salgın hastalıklara karşı mücadele dernekleri kuruldu. Bunlardan en ünlüsü bugün hala etkinliğini koruyan Verem Savaş Derneği’dir. Her salgın hastalık için uzmanlaşan bu dernekler, salgınların bitirilmesinde başrol oynadı. Askeri tabip olduğu yıllarda cephede gördüğü salgınlar, devrimci bir subay ve hekim olan Saydam’a bu mücadelenin önemini kavratmıştı ve çözümü geliştirerek başarılı olmasını sağladı. Başarıyı getiren en önemli etken ise Anadolu köylüsünün kötü olan bu durumunu düzeltmek için “seyyar tabiplikler” yaratılarak köy köy dolaşılması oldu.

Salgınlarla mücadele kazanıldıktan sonra Saydam o dönemde birçok ülkede görülmeyen belki de dünyadaki en modern programlardan birini hazırladı. Koruyucu sağlık hizmetleri adı verilen uygulamaları hayata geçirmek için 1928 yılında Hıfzıssıhha Enstitüsü’nü kurdu. Ardından 1930 yılında bugün hala bazı maddeleri geçerli olan Hıfzısıhha Kanunu çıkartıldı. Bu uygulamaların amacı bireyleri sağaltım(tedavi) hizmetlerine gerek kalmadan, daha hasta olmadan iyileştirmekti. Hastalıkların önlenerek yıllarca salgınlarla kırılmış halkın yaşam niteliğinin arttırılması istenilmişti. Bu düşüncesini Saydam şu sözlerle aktarmaktadır: “Tabip, hastalıkların bertaraf edilmesinde oynadığı rolden çok,sağlıklı olanların bu durumlarını korumaları için çaba harcayacaktır.”

GÖREV,DİSİPLİN VE FEDA ADAMI

Saydam, Sağlık Bakanlığı dışında Milli Eğitim Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve Başbakanlık gibi yüksek görevler yapmıştır. Atatürk’ün vefatından sonra 25 Ocak 1939 yılında Başbakanlık görevine başlamış ve ölümüne kadar II.Dünya Savaşı’nın kriz ortamı ve onun getirdiği ekonomik sorunlara karşı mücadele vermiştir.(3) O dönem yaşanan gıda kıtlığına çözüm bulmak için 3 Temmuz 1942’de İstanbul’a geldi. Burada işadamlarıyla yaptığı yoğun görüşmelerden sonra oteline geçtikten sonra 8 Temmuz günü kalp krizi geçirerek hayatını kaybetti. Hayatının son anına kadar milletinin refahı ve yaşamı için çalışmıştı. İstiklal Caddesinde onuruna yapılan törenle tabutu Haydarpaşa Garı’na geçirildi. Trenle Ankara’ya giden naaşı geçtiği her yerde törenlerle uğurlanmıştı.

DEVRİMCİ BİR HEKİMİN BİZLERE BIRAKTIKLARI

İçinde yanan vatan aşkı ile cephelere koşan genç bir subay olarak, Tıbbiye’nin geleneğini bünyesinde yaşatan Saydam, Anadolu’ya geçişinde vatan için mücadelesinin köylülerin sağlığını düzelterek devam edeceğini anlamıştı. Milletin sağlık konusundaki makus talihini düzeltmek onun en büyük isteğiydi. Refik Saydam’ın tıp ve hekimlik anlayışındaki derin farklılığın kökeni bu isteğinin önemli deneyimlerle buluşmasıydı. Düşüncelerini en çok etkileyen etkenler; büyük kitlelerin sağlık sorunuyla uğraşması, koruyucu önlemlerle engellenebilecek hastalıkların yarattığı yıkıma yakından tanık olması ve Askeri Tıbbiye’de etkisi altına girdiği devrimci düşünceler olmuştur. Büyük savaşlardan geçerek kurulan Cumhuriyet, işte bu koşullarda sağlığının öncüsünü yaratmıştır.

Tanıdıkları tarafından titiz, çalışkan ve dürüst olarak nitelendirilen Saydam’ın soyadı bu karakterine itafen Atatürk tarafından verilmiştir. Halkı için son nefesine kadar çalışan bir hekim örneği olarak bizlerin önünü aydınlatmaktadır. Kurduğu sağlık sistemi bugün hala etkisini hissettiriyor, tasarladığı siyasetleri ülkenin sağlık sorunlarına bir çözüm olarak hala geçerliliğini koruyor. Bulduğu aşının tıp literatürüne girmesi, bir hekim için siyasetin bilimle her daim iç içe geçeceğini ve birbirini tamamladığını bizlere öğretiyor. Bugünün Tıbbiyelilerine yaşamıyla örnekler veren Saydam’ın, kurucusu olduğu Hıfzısıhha Enstitüsü’nün açılışında yaptığı konuşmadan bir kesitle yazımızı bitiriyoruz:

“Bugüne kadar devlet sağlık idaresinin kurulması ve işleyebilmesi için sarf olunan emekler ona mesnup olanlara ve harice göstermiştir ki millet hayatında örgütlü ve çerçeveli bir çalışmadan başka hiçbir şekilde başarılı olmanın imkanı yoktur. Kitle sağlığına ilişkin işler yalnız fakülte sıralarında eğitimle hal olunur işlerden değildir. Bugünkü tabiplik sanatı millet hayatında özellikle öneme sahip bir meslek haline gelmiştir. “

Dipnot:

1)Atatürk, Cumhuriyet’in 10.yıl kutlamalarında yaptığı konuşmasında “Az zamanda çok ve büyük işler yaptık. Bu işlerin en büyüğü, temeli Türk kahramanlığı ve yüksek Türk kültürü olan Türkiye Cumhuriyeti’dir.” Sözünü söylemiştir.

2) Savaşlarda yaşanan kayıplar içinde askeri tabiplerin oranı diğer tüm personellere oranla en yüksek olandır. Tıbbiye’den yetişen vatansever öğrenciler, daha mezun olmadan okuldan ayrılıp cepheye giderek şehit olmuştur. 1915 senesinde Mekteb-i Tıbbiye, tüm dönemi şehit olduğu için tek bir mezun verememiştir.

3) II.Dünya Savaşı sırasında dönemin Cumhurbaşkanı İsmet İnönü ve Başbakan Refik Saydam Avrupa’da yaşanan yıkımdan kaçınmak için akılcı politikalar üretiyordu. Fakat tüm dünyada olan seferberlik durumu Türkiye için de geçerliydi. Kısmi seferberlik ilan edilerek bir milyona yakın genç silah altına alınmıştı. Bu, üretimde muazzam bir düşüş yaratarak kıtlığa sebep olmuştu.

KAYNAKÇA:

1)Özata, M. (2015). Atatürk ve Hekimler. Demkar Yayınevi

2) Saltık, A.(1998). Cumhuriyet Dönemi Sağlık Hizmetleri Tarihçesi. Bilim ve Ütopya Dergisi (Şubat 1998)

3) Kars, Z. ve Eren, N (1998). Refik Saydam’ın Koruyucu Tıbbı, Halk Sağlığı ve Tıp Mesleği Anlayışının Kökeni. Bilim ve Ütopya Dergisi (Şubat 1998)

Mert Savcı

İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi

tgb.gen.tr

Toplumlar, girdikleri devrim süreçleri öncesinde büyük gerileyişler ve çürümeler yaşar. Bu gerileyişleri aşacak büyük sıçrayışlar, toplumun ihtiyacı olan program ve onun kadroları tarafından başarılır. Tarihimizdeki bir çok sıçrayışın bileşkesi olan Cumhuriyet Devrimi’nin yarattığı bir eser var ki hiçbir şeye değişilemez: Cumhuriyetin sağlık sistemi. Yazımızda “Az zamanda yapılan çok büyük işlerden”(1) olan bu sistemi oluşturan sağlık ordusunun başkomutanı olan Dr.Refik Saydam’ı inceleyeceğiz.

Dr.Refik İbrahim Saydam, 8 Eylül 1881 yılında Hacı Ahmet Efendi’nin ve Fatma Nefise Hanım’ın oğlu olarak dünyaya gelmiştir. Mahalle mektebinde eğitimini tamamladıktan sonra asker olmaya karar vererek Fatih Askeri Rüştiyesine girmiştir. 1896’da Kuleli Askeri İdadisine giren Saydam 1905 yılında Yüzbaşı rütbesiyle mezun oldu. Gülhane Askeri Tıp Akademisinde Histoloji-Embriyoloji alanında çalıştıktan sonra eğitimi için Almanya’ya gitti. Balkan Harbi’nin başlaması sebebiyle 1912 yılında İstanbul’a döndü. Bulunduğu cephe olan Çatalca’daki askerlerin arasında kolera hastalığının yaygın olduğunu farkeden Saydam, savaşlarda salgın hastalıkların belirleyiciliğini orada fark etti. Salgın hastalıklarla mücadelesini vatan mevzilerinde başlatarak Hadımköy istasyon hekimliği yaptı. Başarılarından ötürü 6 Ocak 1914’te Sahra Hastanelerini denetlemek üzere Harbiye Nezareti Sağlık Dairesi Başkanlığına vekaleten atandı.

BANDIRMA VAPURUNDAKİ TIBBİYELİ

Yeni görevinde Saydam, Bakteriyoloji Enstitüsünü örgütleyerek tifo,dizanteri, veba ve kolera gibi salgın hastalıklarla mücadele etti. Gerekli aşıların üretimi ile I.Dünya Savaşı boyunca ordunun aşı ihtiyacı karşılandı. Kendisinin hazırladığı tifüs aşısı tıp literatürüne geçerek hem Osmanlı hem Alman Ordusu tarafından kullanıldı. Savaşın bitimi ve işgalin başlamasıyla vekaleten atandığı daire başkanlığından alınmıştı. Mütareke yıllarında atandığı İzmit görevine gitmemiş, bunun üzerine 9. Ordu Müfettişliği Sıhhiye Reis Muavinliğine atanmıştır. Yani Mustafa Kemal’in Bandırma vapuru ile Samsun’a gittiği müfettişliğin parçalarından biri de Refik Saydamdır. Saydam vapurdaki iki hekimden biridir.

Mustafa Kemal’in mücadelesine katılarak onunla birlikte Erzurum ve Sivas kongrelerine katılmış ve Ankara’ya geçerek Büyük Millet Meclisi’nin kuruluşunda yer almıştır. Doğu Beyazıt Mebusu olarak kurucu mecliste yer alan Saydam daha sonraları 3 Mayıs 1920’de kurulan Sıhhıye ve Muavenet-i İçtimaiye Vekaletinin (Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı) başına geçerek Adnan Adıvar’dan sonra Türkiye’nin ikinci sağlık bakanı olmuştur.

Genç Cumhuriyet 1923 yılı itibari ile kurulduğunu ilan ettiğinde kabinede Sağlık bakanı olarak yine Refik Saydam vardı. Örgütçü bir hekim olarak milletinin ihtiyaçları temelinde sağlık hizmeti yaratmak istiyordu. Buna fazlasıyla gerek vardı çünkü Türkiye “toplum olarak hasta” durumdaydı.

SAĞLIĞIN TEŞKİLATA İHTİYACI

O sıralar Anadolu’da sıtma, frengi, verem, cüzzam ve trahom gibi hastalıklar kol geziyordu. 1923 yılında 4 kişiden birinin trahomlu, 3 kişiden birinin de sıtmalı olduğu tahmin ediliyor. İşte bu şartları Saydam “19 Mayıs’ta Samsun’a çıktığımız vakit karşımızda boynu bükük, müdafaa vasıtlarından mahrum, bakımsız, cılız ve her türlü hastalık tehditi altında kalmış bir millet çıkıyordu.” sözleriyle anlatıyor. Vahim şartlarla savaşacak bir sağlık teşkilatının olmayışı Anadolu köylüsünü bu hastalıklara yem ediyordu. Balkan Savaşlarından beri aralıksız süren çatışmalar, ülke nufüsunun önemli bir kesimi ile birlikte tabipleri de azaltmıştı(2). Kurtuluş Savaşı sonunda geriye 520 hekim kalmıştı. Savaş yıllarında Bakanlık, tek odada yalnızca 3 çalışanı olan bir yapıydı:Bakan, sekreter ve sağlık memuru!

Bu şartlar altında Osmanlı’dan sağlam bir mirasın görülmediği sağlık teşkilatını yeniden kurmak gerekiyordu. Refik Saydam, halka sağlık hizmeti getirmek için başlıca görevleri devletin sağlık teşkilatını kurmak, hekim sayısını arttırmak, numune hastaneleri açmak, salgın hastalıklarla mücadele etmek ve koruyucu sağlığı tesis etmek olarak belirlemişti. Bu amaçla öncelikli sorun kabul edilen salgın hastalıklara karşı mücadele dernekleri kuruldu. Bunlardan en ünlüsü bugün hala etkinliğini koruyan Verem Savaş Derneği’dir. Her salgın hastalık için uzmanlaşan bu dernekler, salgınların bitirilmesinde başrol oynadı. Askeri tabip olduğu yıllarda cephede gördüğü salgınlar, devrimci bir subay ve hekim olan Saydam’a bu mücadelenin önemini kavratmıştı ve çözümü geliştirerek başarılı olmasını sağladı. Başarıyı getiren en önemli etken ise Anadolu köylüsünün kötü olan bu durumunu düzeltmek için “seyyar tabiplikler” yaratılarak köy köy dolaşılması oldu.

Salgınlarla mücadele kazanıldıktan sonra Saydam o dönemde birçok ülkede görülmeyen belki de dünyadaki en modern programlardan birini hazırladı. Koruyucu sağlık hizmetleri adı verilen uygulamaları hayata geçirmek için 1928 yılında Hıfzıssıhha Enstitüsü’nü kurdu. Ardından 1930 yılında bugün hala bazı maddeleri geçerli olan Hıfzısıhha Kanunu çıkartıldı. Bu uygulamaların amacı bireyleri sağaltım(tedavi) hizmetlerine gerek kalmadan, daha hasta olmadan iyileştirmekti. Hastalıkların önlenerek yıllarca salgınlarla kırılmış halkın yaşam niteliğinin arttırılması istenilmişti. Bu düşüncesini Saydam şu sözlerle aktarmaktadır: “Tabip, hastalıkların bertaraf edilmesinde oynadığı rolden çok,sağlıklı olanların bu durumlarını korumaları için çaba harcayacaktır.”

GÖREV,DİSİPLİN VE FEDA ADAMI

Saydam, Sağlık Bakanlığı dışında Milli Eğitim Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve Başbakanlık gibi yüksek görevler yapmıştır. Atatürk’ün vefatından sonra 25 Ocak 1939 yılında Başbakanlık görevine başlamış ve ölümüne kadar II.Dünya Savaşı’nın kriz ortamı ve onun getirdiği ekonomik sorunlara karşı mücadele vermiştir.(3) O dönem yaşanan gıda kıtlığına çözüm bulmak için 3 Temmuz 1942’de İstanbul’a geldi. Burada işadamlarıyla yaptığı yoğun görüşmelerden sonra oteline geçtikten sonra 8 Temmuz günü kalp krizi geçirerek hayatını kaybetti. Hayatının son anına kadar milletinin refahı ve yaşamı için çalışmıştı. İstiklal Caddesinde onuruna yapılan törenle tabutu Haydarpaşa Garı’na geçirildi. Trenle Ankara’ya giden naaşı geçtiği her yerde törenlerle uğurlanmıştı.

DEVRİMCİ BİR HEKİMİN BİZLERE BIRAKTIKLARI

İçinde yanan vatan aşkı ile cephelere koşan genç bir subay olarak, Tıbbiye’nin geleneğini bünyesinde yaşatan Saydam, Anadolu’ya geçişinde vatan için mücadelesinin köylülerin sağlığını düzelterek devam edeceğini anlamıştı. Milletin sağlık konusundaki makus talihini düzeltmek onun en büyük isteğiydi. Refik Saydam’ın tıp ve hekimlik anlayışındaki derin farklılığın kökeni bu isteğinin önemli deneyimlerle buluşmasıydı. Düşüncelerini en çok etkileyen etkenler; büyük kitlelerin sağlık sorunuyla uğraşması, koruyucu önlemlerle engellenebilecek hastalıkların yarattığı yıkıma yakından tanık olması ve Askeri Tıbbiye’de etkisi altına girdiği devrimci düşünceler olmuştur. Büyük savaşlardan geçerek kurulan Cumhuriyet, işte bu koşullarda sağlığının öncüsünü yaratmıştır.

Tanıdıkları tarafından titiz, çalışkan ve dürüst olarak nitelendirilen Saydam’ın soyadı bu karakterine itafen Atatürk tarafından verilmiştir. Halkı için son nefesine kadar çalışan bir hekim örneği olarak bizlerin önünü aydınlatmaktadır. Kurduğu sağlık sistemi bugün hala etkisini hissettiriyor, tasarladığı siyasetleri ülkenin sağlık sorunlarına bir çözüm olarak hala geçerliliğini koruyor. Bulduğu aşının tıp literatürüne girmesi, bir hekim için siyasetin bilimle her daim iç içe geçeceğini ve birbirini tamamladığını bizlere öğretiyor. Bugünün Tıbbiyelilerine yaşamıyla örnekler veren Saydam’ın, kurucusu olduğu Hıfzısıhha Enstitüsü’nün açılışında yaptığı konuşmadan bir kesitle yazımızı bitiriyoruz:

“Bugüne kadar devlet sağlık idaresinin kurulması ve işleyebilmesi için sarf olunan emekler ona mesnup olanlara ve harice göstermiştir ki millet hayatında örgütlü ve çerçeveli bir çalışmadan başka hiçbir şekilde başarılı olmanın imkanı yoktur. Kitle sağlığına ilişkin işler yalnız fakülte sıralarında eğitimle hal olunur işlerden değildir. Bugünkü tabiplik sanatı millet hayatında özellikle öneme sahip bir meslek haline gelmiştir. “

Dipnot:

1)Atatürk, Cumhuriyet’in 10.yıl kutlamalarında yaptığı konuşmasında “Az zamanda çok ve büyük işler yaptık. Bu işlerin en büyüğü, temeli Türk kahramanlığı ve yüksek Türk kültürü olan Türkiye Cumhuriyeti’dir.” Sözünü söylemiştir.

2) Savaşlarda yaşanan kayıplar içinde askeri tabiplerin oranı diğer tüm personellere oranla en yüksek olandır. Tıbbiye’den yetişen vatansever öğrenciler, daha mezun olmadan okuldan ayrılıp cepheye giderek şehit olmuştur. 1915 senesinde Mekteb-i Tıbbiye, tüm dönemi şehit olduğu için tek bir mezun verememiştir.

3) II.Dünya Savaşı sırasında dönemin Cumhurbaşkanı İsmet İnönü ve Başbakan Refik Saydam Avrupa’da yaşanan yıkımdan kaçınmak için akılcı politikalar üretiyordu. Fakat tüm dünyada olan seferberlik durumu Türkiye için de geçerliydi. Kısmi seferberlik ilan edilerek bir milyona yakın genç silah altına alınmıştı. Bu, üretimde muazzam bir düşüş yaratarak kıtlığa sebep olmuştu.

KAYNAKÇA:

1)Özata, M. (2015). Atatürk ve Hekimler. Demkar Yayınevi

2) Saltık, A.(1998). Cumhuriyet Dönemi Sağlık Hizmetleri Tarihçesi. Bilim ve Ütopya Dergisi (Şubat 1998)

3) Kars, Z. ve Eren, N (1998). Refik Saydam’ın Koruyucu Tıbbı, Halk Sağlığı ve Tıp Mesleği Anlayışının Kökeni. Bilim ve Ütopya Dergisi (Şubat 1998)

Mert Savcı

İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi

tgb.gen.tr

“28 Nisan’dı Yavri Hey! Kopardılar Ham Meyveyi Dalından…”

Türkiye’de vatan ve hürriyet değerleri gençliğin omzuna toplumun diğer katmanlarına göre çok daha fazla yüklenmiştir. 150 yıllık devrimci geleneğimizin Jön (Genç) Türk diye nitelendirilmesi boşuna değildir. Emperyalizme karşı mücadelenin öncüleri, mücadelenin fitilini ateşleyen gençlik olmuştur zira. Gençliğin başlattığı bir mücadelenin sonucudur 1960 devrimi. 1876’dan günümüze “hiç aldanmayan gençlik” 27 Mayıs’ta hürriyetin türküsünü söyleyerek karşı geldi Demokrat Parti zorbalığına. Ve bu mücadelesini verirken geriye bir hürriyet şehidi, Turan Emeksiz’i bıraktı mücadele tarihimize.

1946 yılı itibariyle Amerikan dayatmalarıyla geçilen çok partili sistemle kendisine alan açan gericilik ve toprak ağaları, Adnan Menderes’in önderliğiyle Demokrat Partiyi kurdu. 14 Mayıs 1950 seçimlerini kazanarak iktidar olan bu parti 1960 yılına kadar ülke ve onun aydınlık birikimini emperyalizmle işbirliğine giderek tasfiye etmeye çalışmıştır. Toplumda yarattığı ayrışma ve baskıyı, 18 Nisan 1960’da kurduğu Tahkikat Komisyonu ile zirveye taşımıştır. Yasama ve yargılama yetkileri öngörülen bu komisyonla Demokrat Parti, kendisine muhalif gazeteleri kapatmaya çalışmasından sonra CHP’nin kapatılması gündeme getirilmiştir. 27 Nisan gecesi komisyon apar topar bir şekilde Meclis’te onaylanmıştır.

Tahkikat’a Karşı Gelen Gençlik

İstanbul Üniversitesi Beyazıt Yerleşkesi, 28 Nisan 1960

Bir gün önce resmi olarak kurulmuş olan komisyona tepkili öğrenciler rektörlüğün önündeki Atatürk heykelinin önünde gazete okuyup tartışmaktaydı. Bir gece önceden okul çevresinde konuşlandırılmış olan polisler gençlere saldırıp dağıtmıştı. Olayları pencereden izleyen Rektör Sıddık Sami Onar, aşağı inip müdahale etmeye çalışır. Bir polis memuru tarafından yumruklanıp yerlerde sürüklenerek zorla polis jipine bindirilir. Az önce polis tarafından dağıtılan öğrenciler rektörlerinin yerde sürüklenişini izlemeye dayanamaz ve polisi taşlamaya başlar. Gençlerin öfkesi arttıkça sayıları, sayıları arttıkça azimleri artmıştır. Bu öfkeyi üç silah sesi böler, üç genç beden yere yığılır…

İşte o bedenlerden biri, Malatya’nın bir köyünden gelmiş daha 20 yaşında polis kurşunu ile öldürülmüş genç devrimci Turan Emeksiz’di.

“Baktı atacak taşı yoktu
Baktı eli durmuş, ayağı durmuştu
Vurulmuştu.
Çıkardı yüreğini kan içinde
Çarptı kötünün kafasına
Hay bu nasıl devran?”

Turan Emeksiz’in şehit edilmesiyle birlikte olaylar 29 Nisan’da Ankara’daki üniversitelere sıçrar. 5 Mayıs günü halk Adnan Menderes’i Kızılay Meydanında yuhalar ve meydandan çıkarır. Bu olay tarihe “555K eylemi” olarak geçmiştir. 28 Nisan’da doruklara çıkan halk hareketi 27 Mayıs’ta devrimci subayların yönetime el koymasıyla sonuçlanmıştır.

27 Mayıs ve Günümüz Halk Hareketi

Demokrat Parti iktidarının son döneminde zorbalığa karşı hürriyet talebi yükselmiştir. Gençliğin kendi kaderini eline almasıyla sonuçlanan hareketi incelediğimizde her daim İstiklal Marşı’nı, “Tam Bağımsız Türkiye” ve “Gençlik-Ordu El Ele” sloganlarını görüyoruz. Türkiye’nin Meclis geleneğini yıkıma uğratacak bir halk oylamasından çıktığımız düşünüldüğünde, Turan Emeksiz’in şahsında 27 Mayıs Halk Hareketini iyi anlamamız gerekir. Zira o dönemde hem içerdeki zorbalığa hem de emperyalizme karşı mücadelenin sonuç aldığını görüyoruz. Bugün AKP iktidarına karşı yapılan yürüyüşlerin bazılarında Türk bayrağını göremeyişimiz, NATO’ya yapılan müdahale çağrıları ve Türkiye’nin hukukunu Avrupa İnsan Hakları Mahkemelerinde aramak Turan Emeksiz’in canını vermiş olduğu mücadeleyi değil, ABD’nin ve AB’nin gösterdiği yolu örnek almaktır. “Tam Bağımsızlık” ilkesini ve ordu-millet birlikteliğini hiçe sayan bir halk hareketi, bu topraklarda her zaman sönümlenmeye mahkumdur.

Turan Emeksiz’den günümüze değişmeyen bir şey varsa o da Türk gençliğinin hiç aldanmadığıdır. Emperyalizmle birleşme çabasında olan hiçbir grup gençliği temsil etmemektedir. Gençlik, hürriyet şehitlerinden aldığı azimle emperyalizm ve onun yerli işbirlikçilerinin karşısında durma iradesini taşıyor. 28 Nisan 1960 günü Beyazıtta “dalından koparılan ham meyve” tohum oldu toprağa düştü.Topraktan “fidanlar”, fidanlardan “kardeşçesine yaşayan” biz ağaçlar çıktı. 27 Mayıs gençliğinin taşıdğı hürriyet bayrağı bugün bizim elimizde. ABD’ye ve iç zorbalığa karşı savaşan memleketimizin dört bir yanında dalgalanıyor. Turan Emeksiz’lere sözümüz; Tam Bağımsız Türkiye’yi kuracak ve hürriyetin zorbaları yendiği günleri getireceğiz!

Mert Savcı

TGB İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Birim Başkanı

KAYNAKÇA:
1. Cüneyt Akalın, 27 Mayıs Bir Devrimdir , Kaynak Yayınları, 2010
2. http://www.sozcu.com.tr/2016/yazarlar/soner-yalcin/hurriyet-sehidi-turan-emeksiz-1210405/
3. http://odatv.com/turan-emeksiz-nasil-olduruldu-2804141200.html

tgb.gen.tr

“28 Nisan’dı Yavri Hey! Kopardılar Ham Meyveyi Dalından…”

Türkiye’de vatan ve hürriyet değerleri gençliğin omzuna toplumun diğer katmanlarına göre çok daha fazla yüklenmiştir. 150 yıllık devrimci geleneğimizin Jön (Genç) Türk diye nitelendirilmesi boşuna değildir. Emperyalizme karşı mücadelenin öncüleri, mücadelenin fitilini ateşleyen gençlik olmuştur zira. Gençliğin başlattığı bir mücadelenin sonucudur 1960 devrimi. 1876’dan günümüze “hiç aldanmayan gençlik” 27 Mayıs’ta hürriyetin türküsünü söyleyerek karşı geldi Demokrat Parti zorbalığına. Ve bu mücadelesini verirken geriye bir hürriyet şehidi, Turan Emeksiz’i bıraktı mücadele tarihimize.

1946 yılı itibariyle Amerikan dayatmalarıyla geçilen çok partili sistemle kendisine alan açan gericilik ve toprak ağaları, Adnan Menderes’in önderliğiyle Demokrat Partiyi kurdu. 14 Mayıs 1950 seçimlerini kazanarak iktidar olan bu parti 1960 yılına kadar ülke ve onun aydınlık birikimini emperyalizmle işbirliğine giderek tasfiye etmeye çalışmıştır. Toplumda yarattığı ayrışma ve baskıyı, 18 Nisan 1960’da kurduğu Tahkikat Komisyonu ile zirveye taşımıştır. Yasama ve yargılama yetkileri öngörülen bu komisyonla Demokrat Parti, kendisine muhalif gazeteleri kapatmaya çalışmasından sonra CHP’nin kapatılması gündeme getirilmiştir. 27 Nisan gecesi komisyon apar topar bir şekilde Meclis’te onaylanmıştır.

Tahkikat’a Karşı Gelen Gençlik

İstanbul Üniversitesi Beyazıt Yerleşkesi, 28 Nisan 1960

Bir gün önce resmi olarak kurulmuş olan komisyona tepkili öğrenciler rektörlüğün önündeki Atatürk heykelinin önünde gazete okuyup tartışmaktaydı. Bir gece önceden okul çevresinde konuşlandırılmış olan polisler gençlere saldırıp dağıtmıştı. Olayları pencereden izleyen Rektör Sıddık Sami Onar, aşağı inip müdahale etmeye çalışır. Bir polis memuru tarafından yumruklanıp yerlerde sürüklenerek zorla polis jipine bindirilir. Az önce polis tarafından dağıtılan öğrenciler rektörlerinin yerde sürüklenişini izlemeye dayanamaz ve polisi taşlamaya başlar. Gençlerin öfkesi arttıkça sayıları, sayıları arttıkça azimleri artmıştır. Bu öfkeyi üç silah sesi böler, üç genç beden yere yığılır…

İşte o bedenlerden biri, Malatya’nın bir köyünden gelmiş daha 20 yaşında polis kurşunu ile öldürülmüş genç devrimci Turan Emeksiz’di.

“Baktı atacak taşı yoktu
Baktı eli durmuş, ayağı durmuştu
Vurulmuştu.
Çıkardı yüreğini kan içinde
Çarptı kötünün kafasına
Hay bu nasıl devran?”

Turan Emeksiz’in şehit edilmesiyle birlikte olaylar 29 Nisan’da Ankara’daki üniversitelere sıçrar. 5 Mayıs günü halk Adnan Menderes’i Kızılay Meydanında yuhalar ve meydandan çıkarır. Bu olay tarihe “555K eylemi” olarak geçmiştir. 28 Nisan’da doruklara çıkan halk hareketi 27 Mayıs’ta devrimci subayların yönetime el koymasıyla sonuçlanmıştır.

27 Mayıs ve Günümüz Halk Hareketi

Demokrat Parti iktidarının son döneminde zorbalığa karşı hürriyet talebi yükselmiştir. Gençliğin kendi kaderini eline almasıyla sonuçlanan hareketi incelediğimizde her daim İstiklal Marşı’nı, “Tam Bağımsız Türkiye” ve “Gençlik-Ordu El Ele” sloganlarını görüyoruz. Türkiye’nin Meclis geleneğini yıkıma uğratacak bir halk oylamasından çıktığımız düşünüldüğünde, Turan Emeksiz’in şahsında 27 Mayıs Halk Hareketini iyi anlamamız gerekir. Zira o dönemde hem içerdeki zorbalığa hem de emperyalizme karşı mücadelenin sonuç aldığını görüyoruz. Bugün AKP iktidarına karşı yapılan yürüyüşlerin bazılarında Türk bayrağını göremeyişimiz, NATO’ya yapılan müdahale çağrıları ve Türkiye’nin hukukunu Avrupa İnsan Hakları Mahkemelerinde aramak Turan Emeksiz’in canını vermiş olduğu mücadeleyi değil, ABD’nin ve AB’nin gösterdiği yolu örnek almaktır. “Tam Bağımsızlık” ilkesini ve ordu-millet birlikteliğini hiçe sayan bir halk hareketi, bu topraklarda her zaman sönümlenmeye mahkumdur.

Turan Emeksiz’den günümüze değişmeyen bir şey varsa o da Türk gençliğinin hiç aldanmadığıdır. Emperyalizmle birleşme çabasında olan hiçbir grup gençliği temsil etmemektedir. Gençlik, hürriyet şehitlerinden aldığı azimle emperyalizm ve onun yerli işbirlikçilerinin karşısında durma iradesini taşıyor. 28 Nisan 1960 günü Beyazıtta “dalından koparılan ham meyve” tohum oldu toprağa düştü.Topraktan “fidanlar”, fidanlardan “kardeşçesine yaşayan” biz ağaçlar çıktı. 27 Mayıs gençliğinin taşıdğı hürriyet bayrağı bugün bizim elimizde. ABD’ye ve iç zorbalığa karşı savaşan memleketimizin dört bir yanında dalgalanıyor. Turan Emeksiz’lere sözümüz; Tam Bağımsız Türkiye’yi kuracak ve hürriyetin zorbaları yendiği günleri getireceğiz!

Mert Savcı

TGB İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Birim Başkanı

KAYNAKÇA:
1. Cüneyt Akalın, 27 Mayıs Bir Devrimdir , Kaynak Yayınları, 2010
2. http://www.sozcu.com.tr/2016/yazarlar/soner-yalcin/hurriyet-sehidi-turan-emeksiz-1210405/
3. http://odatv.com/turan-emeksiz-nasil-olduruldu-2804141200.html

tgb.gen.tr

Anadolu’nun ücra köşelerinden gelen bir genç olduğunuzu ve ailenizin eğitiminizin ve kalacağınız yerin masrafını karşılayamadığınızı düşünün. Bu durumda önünüze tek seçenekmiş gibi dikilen bir tarikat abisi/ablası ile karşılaşıyorsunuz. Size kucak(!) açıyor ve eğitim hayatınızı devam ettirmeniz için yardımda bulunuyor. Tabi bunun için sizden istediği küçük bir bedel var; bu yobazlığın bir parçası olmanız.

            Türk milleti olarak 29 Kasım Salı akşamı yürekleri yakan bir olay yaşadık. Adana’nın Aladağ ilçesinde bir kız öğrenci yurdunda çıkan yangın sonucu 11 öğrenci ve 1 yurt çalışanı olmak üzere 12 canımızı kaybettik. Kaybettiklerimizin üzüntüsü ve öfkesi içerisindeyiz. Öfkeliyiz, çünkü bu canlar önlem alınabilecekken kaybedildi. Öğrencilik yıllarında mecbur bırakıldıkları ve ağlarına düşürüldükleri tarikatın yurdunda yanarak hayatlarını kaybettiler. Bu yangın öyle bir anda çıkan bir yangın değil, önceden geliyorum diyen bir afetti. Kaldıkları yurdun denetimleri yapılmadığı için betonarme olması gereken yurdun büyük bir kısmı ahşaptandı!

SORUN SADECE DENETİM Mİ?

            Burada meselenin bir denetim meselesi olduğunu  düşünmek gayet normal. Fakat mesele bunun da ötesinde bu yurtların “siyasi bazı ayrıcaklıklar elde ederek” denetlemeden geçmemesi. Yani sorunu buraya indirgeyerek aslında altta yatan sorunu perdelemiş oluruz. İktidar tarafından korunan cemaat ve tarikatlar; açtıkları yurt ve eğitim kurumları için bir denetimden geçmiyor ve hesap vermiyor. Bu korumanın verdiği şımarıklıkla, milli benliğinden koparılmış ve bilimsel eğitimden uzaklaştırılarak yobazlaştırılmış bir gençlik yaratma hedefleri doğrultusunda faaliyetlerine devam ediyorlar. Yalnızca fiziki şartların denetlenmemesi sonucu oluşan afetler değil bizleri yakan.

15 TEMMUZ’DAN ALINMAYAN DERSLER

            Türkiye olarak 15 Temmuz gecesi, Amerikan güdümünde bir tarikatın ne büyük zararlar verebileceğini gördük. Asker üniformasıyla kamufle olmuş tarikat üyeleri kendi halkını katletti. “Mehdiye yeminimiz var” diyerek TBMM’yi bombaladı. İnsanların bu hale gelmesinin yolu tektir: “Emperyalizme hizmet hareketi”nin yurtlarında kalarak devşirilmeleri!

            Savuşturulan bu darbe girişimi sonrası, Fettullah Gülen Cemaati’nin örgütlenme yatakları olan bu yurtlar ve eğitim kurumları çıkarılan KHK’larla kamulaştırıldı. Sadece ilk iki KHK’da örgüte ait 150’ye yakın yurt kapatılarak devlet kontrolüne geçirildi. Buralardan geçip mezun olacak gençler, akılları yobazlıkla doldurularak başka 15 Temmuz’ların mimarı yapılacaktı belki de. 

YANGINLAR SON BULSUN!

            Adana’da yaşanan facia hepimizin yüreğini yaktı. Fakat acımızla kalmayacak ve mücadele edeceğiz. Tarikat ve cemaatlerin yurtları bizlere ölüm saçıyor, yobazlık saçıyor! Fettullah Gülen Cemaati’nin yurtlarının kamulaştırıldığı gibi, her tarikatın yurdu kamulaştırılana kadar durmak yok biz gençlere. Bunu bir zorunluluk olarak daha çok hissetmeye başladığımız günlerde, Cumhuriyet’in laik, bilimsel ve parasız eğitim politikaları tatlı bir özlem olmaktan çıkıyor ve bizler için ekmek-su kadar önemli hale geliyor.

            Çözüm aslında basittir; tarikat yurtları kapatılsın, yangınlar son bulur. Bunu yapacak program Cumhuriyet’in ta kendisidir. Genç yaşta yanmamak, gericiliğe kurban edilmemek için; Atatürk’ün Türkiye’sini yeniden kurma yolunda kararlılıkla ilermemiz gerekir!

Mert Savcı

İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi

tgb.gen.tr

Anadolu’nun ücra köşelerinden gelen bir genç olduğunuzu ve ailenizin eğitiminizin ve kalacağınız yerin masrafını karşılayamadığınızı düşünün. Bu durumda önünüze tek seçenekmiş gibi dikilen bir tarikat abisi/ablası ile karşılaşıyorsunuz. Size kucak(!) açıyor ve eğitim hayatınızı devam ettirmeniz için yardımda bulunuyor. Tabi bunun için sizden istediği küçük bir bedel var; bu yobazlığın bir parçası olmanız.

            Türk milleti olarak 29 Kasım Salı akşamı yürekleri yakan bir olay yaşadık. Adana’nın Aladağ ilçesinde bir kız öğrenci yurdunda çıkan yangın sonucu 11 öğrenci ve 1 yurt çalışanı olmak üzere 12 canımızı kaybettik. Kaybettiklerimizin üzüntüsü ve öfkesi içerisindeyiz. Öfkeliyiz, çünkü bu canlar önlem alınabilecekken kaybedildi. Öğrencilik yıllarında mecbur bırakıldıkları ve ağlarına düşürüldükleri tarikatın yurdunda yanarak hayatlarını kaybettiler. Bu yangın öyle bir anda çıkan bir yangın değil, önceden geliyorum diyen bir afetti. Kaldıkları yurdun denetimleri yapılmadığı için betonarme olması gereken yurdun büyük bir kısmı ahşaptandı!

SORUN SADECE DENETİM Mİ?

            Burada meselenin bir denetim meselesi olduğunu  düşünmek gayet normal. Fakat mesele bunun da ötesinde bu yurtların “siyasi bazı ayrıcaklıklar elde ederek” denetlemeden geçmemesi. Yani sorunu buraya indirgeyerek aslında altta yatan sorunu perdelemiş oluruz. İktidar tarafından korunan cemaat ve tarikatlar; açtıkları yurt ve eğitim kurumları için bir denetimden geçmiyor ve hesap vermiyor. Bu korumanın verdiği şımarıklıkla, milli benliğinden koparılmış ve bilimsel eğitimden uzaklaştırılarak yobazlaştırılmış bir gençlik yaratma hedefleri doğrultusunda faaliyetlerine devam ediyorlar. Yalnızca fiziki şartların denetlenmemesi sonucu oluşan afetler değil bizleri yakan.

15 TEMMUZ’DAN ALINMAYAN DERSLER

            Türkiye olarak 15 Temmuz gecesi, Amerikan güdümünde bir tarikatın ne büyük zararlar verebileceğini gördük. Asker üniformasıyla kamufle olmuş tarikat üyeleri kendi halkını katletti. “Mehdiye yeminimiz var” diyerek TBMM’yi bombaladı. İnsanların bu hale gelmesinin yolu tektir: “Emperyalizme hizmet hareketi”nin yurtlarında kalarak devşirilmeleri!

            Savuşturulan bu darbe girişimi sonrası, Fettullah Gülen Cemaati’nin örgütlenme yatakları olan bu yurtlar ve eğitim kurumları çıkarılan KHK’larla kamulaştırıldı. Sadece ilk iki KHK’da örgüte ait 150’ye yakın yurt kapatılarak devlet kontrolüne geçirildi. Buralardan geçip mezun olacak gençler, akılları yobazlıkla doldurularak başka 15 Temmuz’ların mimarı yapılacaktı belki de. 

YANGINLAR SON BULSUN!

            Adana’da yaşanan facia hepimizin yüreğini yaktı. Fakat acımızla kalmayacak ve mücadele edeceğiz. Tarikat ve cemaatlerin yurtları bizlere ölüm saçıyor, yobazlık saçıyor! Fettullah Gülen Cemaati’nin yurtlarının kamulaştırıldığı gibi, her tarikatın yurdu kamulaştırılana kadar durmak yok biz gençlere. Bunu bir zorunluluk olarak daha çok hissetmeye başladığımız günlerde, Cumhuriyet’in laik, bilimsel ve parasız eğitim politikaları tatlı bir özlem olmaktan çıkıyor ve bizler için ekmek-su kadar önemli hale geliyor.

            Çözüm aslında basittir; tarikat yurtları kapatılsın, yangınlar son bulur. Bunu yapacak program Cumhuriyet’in ta kendisidir. Genç yaşta yanmamak, gericiliğe kurban edilmemek için; Atatürk’ün Türkiye’sini yeniden kurma yolunda kararlılıkla ilermemiz gerekir!

Mert Savcı

İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi

tgb.gen.tr

Başbakan Binali Yıldırım, partisinin grup toplantısında başta sağlıkçılar olmak üzere hepimizi hayrete düşüren bir tespitte bulundu. “Bir arkadaşından duyduğuna göre” aciller artık o kadar şirinmiş ki millet bayramda “kız bakmaya gidiyormuş”. Eski acillerin çok kötü olduğunu söyleyen Yıldırım, AKP’nin “Sağlıkta Dönüşüm Programı” ile acillerin çok daha güzel bir yer olduğunu savundu. Kendisinin daha önce bir acil servisle gerçekten işi olmuş mudur bilemeyiz, fakat son 10 yılda acillerde yaşanan manzaralardan bihaber olduğuna eminiz. Kendisi bilgiyi “bir arkadaşından” almış olabilir, fakat gelin biz hayatın ve maddenin içinde inceleyelim acilleri…Öncelikle bu kavramın ne olduğunu belirtmekle başlayalım. Acil servis, TDK’deki tanımıyla “sağlık kuruluşlarında acilen bakılması gereken hastaların ilk bakımlarının yapıldığı yer”dir. TDK’deki tanım son derece doğru ve sadedir, fakat yeterli değildir. Biz sağlıkçılara göre acil servisler, ölüm ve yaşam arasındaki bir kavşaktır. Burada her saniye gelecekten ömür ve sağlığınızı çalabilir, bir yanlışınız hastayı kaybetmenize neden olabilir. Bunun yükünü her gün sırtında hisseden biz sağlıkçılar, acillerin ne kadar ciddi bir yer olduğunu sizlere ancak böyle anlatabiliriz. Yanlış anlaşılmasın, bu durumdan şikayetçi değiliz. Şikayetçi olduğumuz durum mesleğimizi gerçekleştirmemize engel olan “sağlıktaki dönüşüm”dür.2003’te başlayan bu “dönüşüm”, sağlık camiasında etkilerini en çok acillerde gösterdi. SGK prim borcu olanların sağlık hizmeti alamamasıyla beraber, hastalar hiçbir ücretin alınmadığı ve hastaların geri çevrilemediği acillere akın etmeye başladılar. Yalnızca acil ve ciddi vakaların bakıldığı bu alanlara, acil olmayan vaka başvurusu AKP iktidarıyla birlikte tavan yaptı. Ülkemizde yıllık acil servis vaka sayısı 115 milyonu, yani mevcut nüfusumuzu geçerek bizi bu konuda ender ülkelerin arasına sokuyor. Oluşan yığılmayla birlikte verdiğimiz sağlık hizmetinin ne kadar aksadığını Başbakan Yıldırım hayal bile edemez.

Şimdi bir düşünün; bütün bu yığılmanın karşısında acilde nöbet tutan bir hekimsiniz. Her birine ayrı özen ve merhamet göstermeniz gereken 250-300 (hekim başına düşen sayı) hastaya 24 saat hiç uyumadan bakıyorsunuz. İşinizi ne kadar verimle yapabilirsiniz? Hastaya ve kendinize zarar verme olasılığınız nedir? Bir de yaptığınız işin verimsizliğinden rahatsız olan ve hükümet tarafından size karşı kışkırtılmış (burada suç hastada değil politikadadır) hastalar tarafından sözlü tacize, tehdide ve şiddete maruz kaldığınızı düşünün. Böyle bir meslek edinmek ister miydiniz? Ya da bu şartlarda çalışan bir hekimden verimli sağlık hizmeti alabilir misiniz?

Bahsettiğimiz tablo belki size çok uç gelebilir. Fakat her hastanede yaşanabilecek olaylar anlattıklarımız. Geçtiğimiz yıllarda bu zorlukların üstüne şiddet görerek katledilen veya yaşadığı yoğun mesleki baskıyla genç yaşında hayatına son veren doktorlar mevcut. Başbakanın izdivaç yeri olarak gördüğü acil servislerde hasta yakını tarafından bıçaklanarak can veren Dr.Ersin Arslan, yaşadığı baskılar sonucu çalıştığı hastanenin 8.katından kendini atarak intihar eden Dr.Melike Erdem gibi örnekler varken, nasıl şirinlikten bahsedilebiliyor? Halkı doktorlara kışkırtmak yetmedi de yarattıkları sonuçla alay etmeye başlıyorlar. İşlevsizleştirdikleri acilleri, canına kıydıkları hastaları ve doktorları görmemeleri bir yana bu kurumların ciddiyetini düşürecek açıklamaların, bir ülkenin başbakanı tarafından yapılması daha da vahim. Bu son açıklamayla doktorlara açtıkları algı savaşı gülünç noktalara geldi. Acillerdeki kötü durumu yansıtmamasını geçelim; bu açıklamayla acil servislerde çalışan kadın elemanların cinsel bir nesne olarak göstermek, acillerde yaşanan tacizleri meşrulaştırmış olacaktır.

Ağızdan çıkan söz inanılamayacak kadar gülünç, fakat sağlıkta yapılan kıyımın üzerine alınan bu gayriciddi tavır daha da gülünç. Sağlıkçılar olarak AKP’nin bu “dönüşümden” bir an önce vazgeçmesini istiyoruz. Acil, acil olalı sizin iktidarınızdaki kadar eziyet görmedi! Binali Yıldırım’ın bihaber olduğu acillerde bir gece nöbet tutmasını salık veririz. O zaman başta kadın sağlık personeli olmak üzere sağlığı hedef alan sözlerinin saçmalığını ve bizde yarattığı öfkeyi anlayacaktır…

Başbakan Binali Yıldırım, partisinin grup toplantısında başta sağlıkçılar olmak üzere hepimizi hayrete düşüren bir tespitte bulundu. “Bir arkadaşından duyduğuna göre” aciller artık o kadar şirinmiş ki millet bayramda “kız bakmaya gidiyormuş”. Eski acillerin çok kötü olduğunu söyleyen Yıldırım, AKP’nin “Sağlıkta Dönüşüm Programı” ile acillerin çok daha güzel bir yer olduğunu savundu. Kendisinin daha önce bir acil servisle gerçekten işi olmuş mudur bilemeyiz, fakat son 10 yılda acillerde yaşanan manzaralardan bihaber olduğuna eminiz. Kendisi bilgiyi “bir arkadaşından” almış olabilir, fakat gelin biz hayatın ve maddenin içinde inceleyelim acilleri…Öncelikle bu kavramın ne olduğunu belirtmekle başlayalım. Acil servis, TDK’deki tanımıyla “sağlık kuruluşlarında acilen bakılması gereken hastaların ilk bakımlarının yapıldığı yer”dir. TDK’deki tanım son derece doğru ve sadedir, fakat yeterli değildir. Biz sağlıkçılara göre acil servisler, ölüm ve yaşam arasındaki bir kavşaktır. Burada her saniye gelecekten ömür ve sağlığınızı çalabilir, bir yanlışınız hastayı kaybetmenize neden olabilir. Bunun yükünü her gün sırtında hisseden biz sağlıkçılar, acillerin ne kadar ciddi bir yer olduğunu sizlere ancak böyle anlatabiliriz. Yanlış anlaşılmasın, bu durumdan şikayetçi değiliz. Şikayetçi olduğumuz durum mesleğimizi gerçekleştirmemize engel olan “sağlıktaki dönüşüm”dür.2003’te başlayan bu “dönüşüm”, sağlık camiasında etkilerini en çok acillerde gösterdi. SGK prim borcu olanların sağlık hizmeti alamamasıyla beraber, hastalar hiçbir ücretin alınmadığı ve hastaların geri çevrilemediği acillere akın etmeye başladılar. Yalnızca acil ve ciddi vakaların bakıldığı bu alanlara, acil olmayan vaka başvurusu AKP iktidarıyla birlikte tavan yaptı. Ülkemizde yıllık acil servis vaka sayısı 115 milyonu, yani mevcut nüfusumuzu geçerek bizi bu konuda ender ülkelerin arasına sokuyor. Oluşan yığılmayla birlikte verdiğimiz sağlık hizmetinin ne kadar aksadığını Başbakan Yıldırım hayal bile edemez.

Şimdi bir düşünün; bütün bu yığılmanın karşısında acilde nöbet tutan bir hekimsiniz. Her birine ayrı özen ve merhamet göstermeniz gereken 250-300 (hekim başına düşen sayı) hastaya 24 saat hiç uyumadan bakıyorsunuz. İşinizi ne kadar verimle yapabilirsiniz? Hastaya ve kendinize zarar verme olasılığınız nedir? Bir de yaptığınız işin verimsizliğinden rahatsız olan ve hükümet tarafından size karşı kışkırtılmış (burada suç hastada değil politikadadır) hastalar tarafından sözlü tacize, tehdide ve şiddete maruz kaldığınızı düşünün. Böyle bir meslek edinmek ister miydiniz? Ya da bu şartlarda çalışan bir hekimden verimli sağlık hizmeti alabilir misiniz?

Bahsettiğimiz tablo belki size çok uç gelebilir. Fakat her hastanede yaşanabilecek olaylar anlattıklarımız. Geçtiğimiz yıllarda bu zorlukların üstüne şiddet görerek katledilen veya yaşadığı yoğun mesleki baskıyla genç yaşında hayatına son veren doktorlar mevcut. Başbakanın izdivaç yeri olarak gördüğü acil servislerde hasta yakını tarafından bıçaklanarak can veren Dr.Ersin Arslan, yaşadığı baskılar sonucu çalıştığı hastanenin 8.katından kendini atarak intihar eden Dr.Melike Erdem gibi örnekler varken, nasıl şirinlikten bahsedilebiliyor? Halkı doktorlara kışkırtmak yetmedi de yarattıkları sonuçla alay etmeye başlıyorlar. İşlevsizleştirdikleri acilleri, canına kıydıkları hastaları ve doktorları görmemeleri bir yana bu kurumların ciddiyetini düşürecek açıklamaların, bir ülkenin başbakanı tarafından yapılması daha da vahim. Bu son açıklamayla doktorlara açtıkları algı savaşı gülünç noktalara geldi. Acillerdeki kötü durumu yansıtmamasını geçelim; bu açıklamayla acil servislerde çalışan kadın elemanların cinsel bir nesne olarak göstermek, acillerde yaşanan tacizleri meşrulaştırmış olacaktır.

Ağızdan çıkan söz inanılamayacak kadar gülünç, fakat sağlıkta yapılan kıyımın üzerine alınan bu gayriciddi tavır daha da gülünç. Sağlıkçılar olarak AKP’nin bu “dönüşümden” bir an önce vazgeçmesini istiyoruz. Acil, acil olalı sizin iktidarınızdaki kadar eziyet görmedi! Binali Yıldırım’ın bihaber olduğu acillerde bir gece nöbet tutmasını salık veririz. O zaman başta kadın sağlık personeli olmak üzere sağlığı hedef alan sözlerinin saçmalığını ve bizde yarattığı öfkeyi anlayacaktır…