Mesut Varlık, T24 adlı -kendi deyimleriyle- ‘bağımsız’ internet gazetesinde yayınlanan “Tartışılmayacak” bir tartışma: Türkçe edebiyat’’ başlıklı yazısıyla Türk edebiyatı mı yoksa Türkçe edebiyat mı denir tartışması başlattı. Başlattı diyoruz ama bu yeni bir başlangıç değil. Aslında yıllardır zaman zaman gündeme gelen ve Özdemir İnce’nin de belirttiği gibi Türk edebiyatçıların önemini zamanında kavrayamadıkları bir tartışma. Tıpkı zafer kazanılmış olmasına rağmen Türkiye’ye dayatılmaya çalışılan Ermeni Soykırımı yalanının dönem dönem ısıtılıp gündeme sokulması ve üzerinden yürüyen bozgunculuk faaliyetine benziyor.

Bu tartışmayı başlatıp Türkçe edebiyat mevziinden görüş bildiren isimlerin bunu edebiyat dünyasında teknik bir mesele olarak tartışmadıkları ve niyetlerinin bozuk olduğu anlaşılıyor. Bu bozuk niyet Türk milletini bölme girişimidir. Çünkü edebiyat, tüm etnik unsurlarıyla ortak bir kültür çatısı altında birleşen aynı dili konuşup yazan aynı toprak parçasında yaşayan toplumun birleşim kümesidir. Herhangi bir sebeple burada ortaya çıkartılan bölücü tavır topyekun o toplumun birliğini sarsma girişimidir.

Bu sebeplere gelmeden önce Türkçe edebiyat diyenlerin bu kavramı savunurken en başa yazdıkları argümanlara değinelim. Bunlardan biri Türk adının bir ırk gösteren olarak görülmesi ve bu sebeple etnik kökeni farklı olan yazar ve şairleri de kapsayacak bir ifadenin gerekliliği olarak karşımıza çıkıyor. Türkçe edebiyatçılar için temelden başlayarak Türk adının kökenini ve vatandaşlığın tanımını yapmakla işe başlamak gerekiyor.

Türk Adının Kökeni ve Atatürk’ün Millet Tanımı

Kaşgarlı Mahmud’a, Fransız Türkolog Jean-Paul Roux’a ve tarihçi Zeki Velidi Togan’a göre Türk, Türkçe konuşana denir. Bunun yanında Zeki Velidi Togan,  /tüz/ kelimesinin /tur/ kelimesinin Z’li şekli olduğunu varsayarak Türk adının “teşekkül ve intizam” yani oluşum ve düzen anlamlarına gelen /tüz/den gelmiş olabileceğine değiniyor. Türk adının tarih sahnesine ilk çıkışı Orhun Yazıtları’nda geçen birtakım ifadelerdir. Bu da ilk Türk devleti olarak bilinen Göktürk Konfederasyonu ile ortaya çıktığını gösteriyor.

Türk adı, dilbilimsel kökeni itibariyle Türkçedeki R/Z dönüşümüne, örgütlenme ve düzenlemeyle ilgili Tur/Tuz/Tür/Tüz arasındaki ilişkiye bakıldığında ve Dr. Doğu Perinçek’in Og’dan Oğur’a isimli kitabında değindiği üzere R’li Türkçede “düzenleme” anlamına gelen /Tür-Törü/, Z’li Türkçede “hukuk” anlamına gelen /Tüz-Tüzük/ kavramlarına ve buradan da töreli anlamına gelen Törük-Türük kelimesine dayanıyor diyebiliriz. Bu da Türk sözcüğünün devlet kuruculuğu, siyasal örgütlenme ve hukuk atılımlarıyla doğrudan bir ilişkisi olduğunu gösteriyor. Yani Türk, ırkı değil siyasal birliği niteleyen bir sıfattır.

Bu isimle Orta Asya’dan Anadolu’ya uzanan Türkler, 19.yüzyıl ortalarına gelindiğinde Avrupa’nın milli demokratik devrimlerinde bugünkü içeriğini kazanan millet(nation) kavramıyla tanışmaya başlamıştır. Atatürk’ün, devrimle oluşan millet tanımı üç temel unsur üzerinde yükselmiştir: Türkiye(vatan), Türkiye halkı ve Cumhuriyet Devrimi. Buna göre millet, belli bir coğrafya üzerinde yani vatan toprağında etnik kökene göre değil, ortak vatan, ortak kültür ve ortak devrime göre tanımlanmıştır. Buna ortak dil de dahildir. “Türkiye Cumhuriyetini kuran Türkiye halkına Türk Milleti denir” parolasıyla tüm etnik unsurlarıyla Türkiye topraklarında yaşayan insanlar millet olmuştur.

Türklük, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin vatandaşlık tanımıdır. Dolayısıyla Türkçe edebiyat diyenler Cumhuriyeti kuran Türk halkından yana olmadığını ifade etmektedir. Ancak Türk dili ile yapılan edebiyat Cumhuriyeti kuran Türk halkının edebiyatıdır.

Efendinin Dili Değil Milletin Dili

Özdemir İnce, Hürriyet’te yayınlanan 18 Kasım 2006 tarihli Türkiyelilerin Türkçe edebiyatı başlıklı yazısında, etnik kökeni ile edebiyat dili farklı olan birçok yazar bulunduğunu ve bunların yazdıkları dilin yazarı olduğunu yani o dilin kimliği olan ulusların edebiyatı içinde değerlendirildiğini söyler. Örneğin; ‘’Tristan Tzara, Eugene Ionesco, Cioran Rumen; Alain Bosquet Rus Yahudisi, Lorand Gaspard Macar-Rumen, Guillaume Appolinaire Polonya asıllıydılar ama Fransızca yazdıkları için Fransız edebiyatında yer alıyorlardı. Joseph Conrad, Arthur Koestler İngiliz değillerdi ama İngiliz yazarı sayılıyorlardı.’’(Özdemir İnce, Türkiyelilerin Türkçe edebiyatı, Hürriyet, 2006)

Buna bakarak Türkçe yazan Kürt, Ermeni, Rum kökenli yazar ve şairlerin ürünleri de Türk edebiyatı içinde değerlendirilmelidir. Ama ne mümkün! Türk diliyle edebiyat yapıyor olmasına rağmen farklı etnik kökene sahip olduğu için kendini Türk şairi saymayanlar Türkçe’yi de sömürgecinin dili, efendinin dili ilan ediyorlar.

İşte bu noktada Türkçe edebiyat diyenlerin temeli olmayan bir argümanı daha ortaya çıkıyor. Özdemir İnce aynı yazısında ‘’Eski Fransız ve İngiliz sömürgelerinden olup İngilizce yazan yazarlara “Anglofon”, Fransızca yazanlara ise “Frankofon” yazar deniliyordu.’’ diyor. Türkiye’yi sömürgeci olarak konumlandırıp Türkçe yazdıkları için Anglofon ya da Frankofon örneklerine benzeyen bir Türkofon uydurmasıyla Türkçe edebiyat ismini meşrulaştırmayı hedefliyorlar. Türkiye Cumhuriyeti’nin sömürgeci bir ülke olmadığını hatta kendi topraklarını sömürmediğini düşününce bu argüman da yerle bir oluyor. Ancak bu hedef yalnızca Türkçe edebiyatı meşrulaştırmak değil onun temelinde yatan bölünmeyi sağlamak.

Türkçe edebiyat, Türkiye edebiyatı kavramlarının yerine birleştirici bir anlayışa dayanan Türk edebiyatı kavramını bir hakikat olarak değerlendirenlere faşist diyen Mesut Varlık, etnik alt kimliklerin ulus kimliğinin önünde olduğunu savunurken aslında kendine faşist dediğinin farkında bile olamıyor.

Biz, etnik grupların gerçek ya da uydurulmuş bir ortak geçmişe dayanarak diğer etnik grupların ötekileştirilmesini sağlayan anlayışın yani ötekileştirici/ayrılıkçı etnisite anlayışının karşısına birleştirici ulusçuluk anlayışını koyuyoruz.

Tarafsız Aydın Olmaz!

14-17 Aralık 2020 tarihleri arasında Aydınlık gazetesinde yayınlanan Ersoy İrşi’nin hazırladığı ‘’Türk edebiyatı mı Türkçe edebiyat mı?’’ ‘’Edebiyat dili oluşturan kültür ve tarihten ayrı tutulur mu?’’ ‘’Dil ait olduğu ulustan ayrıştırılabilir mi?’’ ‘’Ulus bilincinin reddiyesine mi uzanıyor?’’ başlıklı incelemelerde Hakan Bıçakçı, Hüseyin Haydar, Ataol Behramoğlu, Füruzan, Kemal Ateş, Mario Levi, Berna Durmaz, Tunca Arslan, Özdemir İnce, Onur Caymaz gibi pek çok edebiyatçının tartışma hakkındaki fikirlerine yer veriliyor.

Bu isimlerin çoğu Türk edebiyatından yana ve bu tartışmanın yazınsal değil siyasal bir tartışma olduğunu düşünüyorlar. Görüşüne yer verilen edebiyatçılar arasında Türkçe edebiyat ya da Türkiye edebiyatı isimlerinin kullanılması gerektiğini söyleyenler de var. Bunlar, yazımızda da bahsettiğimiz gibi farklı etnik kökene sahip olup Türkçe yazan edebiyatçıların da temsil edilmesi kaygısına dayanıyorlar ancak bilinçli/bilinçsiz olarak etnisite ayrımcılığı üzerinden bölücülük yapıyorlar.

Bir de Türk yazar, Türk şair olmaktan gocunmadığını ifade etmelerine rağmen bu tartışmada taraf olmadıklarını söyleyen, önemli olanın edebiyat ürününün niteliği olduğunu savunan Necati Tosuner, Arzu Bahar, Gülşah Elikbank gibi isimler var. Bunlar ise bu tartışmanın ideolojik bir tartışma olduğunu göz ardı ederek bu savlarıyla Türkçe edebiyat ayrılıkçılığına destek olmaktadır. Toplumu zihinlerde parçalamayı hedefleyen bu gibi siyasal tartışmalarda taraf olmak ve tavır almak en doğrusudur. Aydın sorumluluğu bunu gerektirir.

Halkına Çomar Diyenlerin Edebiyatı

ABD Türkiye Büyükelçiliği’nin dağıttığı fonlar proje karşılıklarını yazınsal alanda siyasal olarak faaliyete geçirmiş bulunuyor. Fonlu ve ‘bağımsız’ medya kuruluşlarında boy gösteren fonlu entelektüel takımı Türklüğü şeytanlaştırmak için kolları sıvıyor ancak biz Türklüğün ifade ettiği ortak kültürel, tarihsel mirasımıza sarılıyoruz. Her fırsatta halk mücadelesi verdiğini söyleyen bu entelektüel takımının, halkına cahil diyenlerin bu tarihsel ve kültürel ortaklığı anlamalarını beklemek güç. Bu durumda Türkçe edebiyat, halkına çomar diyenlerin edebiyatı olmaktan öteye geçemeyecek, girdiği hiçbir tartışmadan galip çıkamayacaktır.

Türk Edebiyatı Diyoruz!

Farklı etnik kökene sahip olan yazar ve şairlerimizi Türkçe edebiyat diyerek ayırmak Arnavut asıllı olmasına karşın bu millete İstiklal Marşını kazandırmış ve Milli Şair unvanını almış Mehmet Akif Ersoy’u Türk edebiyatının içinde değerlendirmemek ne büyük kayıp olurdu. Mehmet Akif Ersoy’u yetiştirmiş, içinde barındırdığı tüm etnik gruplarla, Anadolu’yu yurt edinmiş ve Cumhuriyet ile millet olmuş Türk halkı Türk edebiyatı diyor.

Türk ulusunun kimlik beyanı olan Türk dilini kullanan edebiyatımız yalnızca Türk diliyle yapılmasından değil, içeriğini bir milletin ortak kültür mirasından, tarihsel köklerinden, sınıfsal karakterinden, yaşantısının içinden, dertlerinden, mutluluğundan almasıyla da Türk edebiyatıdır.

Bu kültürel ve tarihsel mirası kendine pusula etmiş Türk gençliği de vatan mücadelesinin birleştirici bilinci ile Türk edebiyatı diyor!

Samet Ümit Çilburunoğlu

TLB Ankara Sorumlusu

tgb.gen.tr

Mesut Varlık, T24 adlı -kendi deyimleriyle- ‘bağımsız’ internet gazetesinde yayınlanan “Tartışılmayacak” bir tartışma: Türkçe edebiyat’’ başlıklı yazısıyla Türk edebiyatı mı yoksa Türkçe edebiyat mı denir tartışması başlattı. Başlattı diyoruz ama bu yeni bir başlangıç değil. Aslında yıllardır zaman zaman gündeme gelen ve Özdemir İnce’nin de belirttiği gibi Türk edebiyatçıların önemini zamanında kavrayamadıkları bir tartışma. Tıpkı zafer kazanılmış olmasına rağmen Türkiye’ye dayatılmaya çalışılan Ermeni Soykırımı yalanının dönem dönem ısıtılıp gündeme sokulması ve üzerinden yürüyen bozgunculuk faaliyetine benziyor.

Bu tartışmayı başlatıp Türkçe edebiyat mevziinden görüş bildiren isimlerin bunu edebiyat dünyasında teknik bir mesele olarak tartışmadıkları ve niyetlerinin bozuk olduğu anlaşılıyor. Bu bozuk niyet Türk milletini bölme girişimidir. Çünkü edebiyat, tüm etnik unsurlarıyla ortak bir kültür çatısı altında birleşen aynı dili konuşup yazan aynı toprak parçasında yaşayan toplumun birleşim kümesidir. Herhangi bir sebeple burada ortaya çıkartılan bölücü tavır topyekun o toplumun birliğini sarsma girişimidir.

Bu sebeplere gelmeden önce Türkçe edebiyat diyenlerin bu kavramı savunurken en başa yazdıkları argümanlara değinelim. Bunlardan biri Türk adının bir ırk gösteren olarak görülmesi ve bu sebeple etnik kökeni farklı olan yazar ve şairleri de kapsayacak bir ifadenin gerekliliği olarak karşımıza çıkıyor. Türkçe edebiyatçılar için temelden başlayarak Türk adının kökenini ve vatandaşlığın tanımını yapmakla işe başlamak gerekiyor.

Türk Adının Kökeni ve Atatürk’ün Millet Tanımı

Kaşgarlı Mahmud’a, Fransız Türkolog Jean-Paul Roux’a ve tarihçi Zeki Velidi Togan’a göre Türk, Türkçe konuşana denir. Bunun yanında Zeki Velidi Togan,  /tüz/ kelimesinin /tur/ kelimesinin Z’li şekli olduğunu varsayarak Türk adının “teşekkül ve intizam” yani oluşum ve düzen anlamlarına gelen /tüz/den gelmiş olabileceğine değiniyor. Türk adının tarih sahnesine ilk çıkışı Orhun Yazıtları’nda geçen birtakım ifadelerdir. Bu da ilk Türk devleti olarak bilinen Göktürk Konfederasyonu ile ortaya çıktığını gösteriyor.

Türk adı, dilbilimsel kökeni itibariyle Türkçedeki R/Z dönüşümüne, örgütlenme ve düzenlemeyle ilgili Tur/Tuz/Tür/Tüz arasındaki ilişkiye bakıldığında ve Dr. Doğu Perinçek’in Og’dan Oğur’a isimli kitabında değindiği üzere R’li Türkçede “düzenleme” anlamına gelen /Tür-Törü/, Z’li Türkçede “hukuk” anlamına gelen /Tüz-Tüzük/ kavramlarına ve buradan da töreli anlamına gelen Törük-Türük kelimesine dayanıyor diyebiliriz. Bu da Türk sözcüğünün devlet kuruculuğu, siyasal örgütlenme ve hukuk atılımlarıyla doğrudan bir ilişkisi olduğunu gösteriyor. Yani Türk, ırkı değil siyasal birliği niteleyen bir sıfattır.

Bu isimle Orta Asya’dan Anadolu’ya uzanan Türkler, 19.yüzyıl ortalarına gelindiğinde Avrupa’nın milli demokratik devrimlerinde bugünkü içeriğini kazanan millet(nation) kavramıyla tanışmaya başlamıştır. Atatürk’ün, devrimle oluşan millet tanımı üç temel unsur üzerinde yükselmiştir: Türkiye(vatan), Türkiye halkı ve Cumhuriyet Devrimi. Buna göre millet, belli bir coğrafya üzerinde yani vatan toprağında etnik kökene göre değil, ortak vatan, ortak kültür ve ortak devrime göre tanımlanmıştır. Buna ortak dil de dahildir. “Türkiye Cumhuriyetini kuran Türkiye halkına Türk Milleti denir” parolasıyla tüm etnik unsurlarıyla Türkiye topraklarında yaşayan insanlar millet olmuştur.

Türklük, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin vatandaşlık tanımıdır. Dolayısıyla Türkçe edebiyat diyenler Cumhuriyeti kuran Türk halkından yana olmadığını ifade etmektedir. Ancak Türk dili ile yapılan edebiyat Cumhuriyeti kuran Türk halkının edebiyatıdır.

Efendinin Dili Değil Milletin Dili

Özdemir İnce, Hürriyet’te yayınlanan 18 Kasım 2006 tarihli Türkiyelilerin Türkçe edebiyatı başlıklı yazısında, etnik kökeni ile edebiyat dili farklı olan birçok yazar bulunduğunu ve bunların yazdıkları dilin yazarı olduğunu yani o dilin kimliği olan ulusların edebiyatı içinde değerlendirildiğini söyler. Örneğin; ‘’Tristan Tzara, Eugene Ionesco, Cioran Rumen; Alain Bosquet Rus Yahudisi, Lorand Gaspard Macar-Rumen, Guillaume Appolinaire Polonya asıllıydılar ama Fransızca yazdıkları için Fransız edebiyatında yer alıyorlardı. Joseph Conrad, Arthur Koestler İngiliz değillerdi ama İngiliz yazarı sayılıyorlardı.’’(Özdemir İnce, Türkiyelilerin Türkçe edebiyatı, Hürriyet, 2006)

Buna bakarak Türkçe yazan Kürt, Ermeni, Rum kökenli yazar ve şairlerin ürünleri de Türk edebiyatı içinde değerlendirilmelidir. Ama ne mümkün! Türk diliyle edebiyat yapıyor olmasına rağmen farklı etnik kökene sahip olduğu için kendini Türk şairi saymayanlar Türkçe’yi de sömürgecinin dili, efendinin dili ilan ediyorlar.

İşte bu noktada Türkçe edebiyat diyenlerin temeli olmayan bir argümanı daha ortaya çıkıyor. Özdemir İnce aynı yazısında ‘’Eski Fransız ve İngiliz sömürgelerinden olup İngilizce yazan yazarlara “Anglofon”, Fransızca yazanlara ise “Frankofon” yazar deniliyordu.’’ diyor. Türkiye’yi sömürgeci olarak konumlandırıp Türkçe yazdıkları için Anglofon ya da Frankofon örneklerine benzeyen bir Türkofon uydurmasıyla Türkçe edebiyat ismini meşrulaştırmayı hedefliyorlar. Türkiye Cumhuriyeti’nin sömürgeci bir ülke olmadığını hatta kendi topraklarını sömürmediğini düşününce bu argüman da yerle bir oluyor. Ancak bu hedef yalnızca Türkçe edebiyatı meşrulaştırmak değil onun temelinde yatan bölünmeyi sağlamak.

Türkçe edebiyat, Türkiye edebiyatı kavramlarının yerine birleştirici bir anlayışa dayanan Türk edebiyatı kavramını bir hakikat olarak değerlendirenlere faşist diyen Mesut Varlık, etnik alt kimliklerin ulus kimliğinin önünde olduğunu savunurken aslında kendine faşist dediğinin farkında bile olamıyor.

Biz, etnik grupların gerçek ya da uydurulmuş bir ortak geçmişe dayanarak diğer etnik grupların ötekileştirilmesini sağlayan anlayışın yani ötekileştirici/ayrılıkçı etnisite anlayışının karşısına birleştirici ulusçuluk anlayışını koyuyoruz.

Tarafsız Aydın Olmaz!

14-17 Aralık 2020 tarihleri arasında Aydınlık gazetesinde yayınlanan Ersoy İrşi’nin hazırladığı ‘’Türk edebiyatı mı Türkçe edebiyat mı?’’ ‘’Edebiyat dili oluşturan kültür ve tarihten ayrı tutulur mu?’’ ‘’Dil ait olduğu ulustan ayrıştırılabilir mi?’’ ‘’Ulus bilincinin reddiyesine mi uzanıyor?’’ başlıklı incelemelerde Hakan Bıçakçı, Hüseyin Haydar, Ataol Behramoğlu, Füruzan, Kemal Ateş, Mario Levi, Berna Durmaz, Tunca Arslan, Özdemir İnce, Onur Caymaz gibi pek çok edebiyatçının tartışma hakkındaki fikirlerine yer veriliyor.

Bu isimlerin çoğu Türk edebiyatından yana ve bu tartışmanın yazınsal değil siyasal bir tartışma olduğunu düşünüyorlar. Görüşüne yer verilen edebiyatçılar arasında Türkçe edebiyat ya da Türkiye edebiyatı isimlerinin kullanılması gerektiğini söyleyenler de var. Bunlar, yazımızda da bahsettiğimiz gibi farklı etnik kökene sahip olup Türkçe yazan edebiyatçıların da temsil edilmesi kaygısına dayanıyorlar ancak bilinçli/bilinçsiz olarak etnisite ayrımcılığı üzerinden bölücülük yapıyorlar.

Bir de Türk yazar, Türk şair olmaktan gocunmadığını ifade etmelerine rağmen bu tartışmada taraf olmadıklarını söyleyen, önemli olanın edebiyat ürününün niteliği olduğunu savunan Necati Tosuner, Arzu Bahar, Gülşah Elikbank gibi isimler var. Bunlar ise bu tartışmanın ideolojik bir tartışma olduğunu göz ardı ederek bu savlarıyla Türkçe edebiyat ayrılıkçılığına destek olmaktadır. Toplumu zihinlerde parçalamayı hedefleyen bu gibi siyasal tartışmalarda taraf olmak ve tavır almak en doğrusudur. Aydın sorumluluğu bunu gerektirir.

Halkına Çomar Diyenlerin Edebiyatı

ABD Türkiye Büyükelçiliği’nin dağıttığı fonlar proje karşılıklarını yazınsal alanda siyasal olarak faaliyete geçirmiş bulunuyor. Fonlu ve ‘bağımsız’ medya kuruluşlarında boy gösteren fonlu entelektüel takımı Türklüğü şeytanlaştırmak için kolları sıvıyor ancak biz Türklüğün ifade ettiği ortak kültürel, tarihsel mirasımıza sarılıyoruz. Her fırsatta halk mücadelesi verdiğini söyleyen bu entelektüel takımının, halkına cahil diyenlerin bu tarihsel ve kültürel ortaklığı anlamalarını beklemek güç. Bu durumda Türkçe edebiyat, halkına çomar diyenlerin edebiyatı olmaktan öteye geçemeyecek, girdiği hiçbir tartışmadan galip çıkamayacaktır.

Türk Edebiyatı Diyoruz!

Farklı etnik kökene sahip olan yazar ve şairlerimizi Türkçe edebiyat diyerek ayırmak Arnavut asıllı olmasına karşın bu millete İstiklal Marşını kazandırmış ve Milli Şair unvanını almış Mehmet Akif Ersoy’u Türk edebiyatının içinde değerlendirmemek ne büyük kayıp olurdu. Mehmet Akif Ersoy’u yetiştirmiş, içinde barındırdığı tüm etnik gruplarla, Anadolu’yu yurt edinmiş ve Cumhuriyet ile millet olmuş Türk halkı Türk edebiyatı diyor.

Türk ulusunun kimlik beyanı olan Türk dilini kullanan edebiyatımız yalnızca Türk diliyle yapılmasından değil, içeriğini bir milletin ortak kültür mirasından, tarihsel köklerinden, sınıfsal karakterinden, yaşantısının içinden, dertlerinden, mutluluğundan almasıyla da Türk edebiyatıdır.

Bu kültürel ve tarihsel mirası kendine pusula etmiş Türk gençliği de vatan mücadelesinin birleştirici bilinci ile Türk edebiyatı diyor!

Samet Ümit Çilburunoğlu

TLB Ankara Sorumlusu

tgb.gen.tr

Türk adı tarihte iki kez devrimlerle karşımıza çıkıyor ve ifade ettiği tüm anlamları bu iki eşikten alıyor. Birincisi; Türklerin uygarlaşma, devletleşme, kurumlaşma ve bir hukuk düzeni oluşturma atılımıyla gerçekleşmektedir. İkincisi ise; 19.yüzyıl ortalarından günümüze kadar gelen Türk Devrimi’nin (milli demokratik devrim) bir millet yaratma ve devlet kurma süreciyle örtüşmektedir. Toplam olarak baktığımızda Türk adı devrimler, devlet kurma geleneği, millet kavramı, siyasal örgütlenme ve hukuk kavramlarıyla açıklanabilen siyasi bir içerikle karşımıza çıkıyor.

TÜRK ADININ KÖKENİ

Türk adı birçok tarihçi tarafından kökenine inilerek farklı yorumlarla anlamlandırılmıştır. Prof. Dr. Ahmet Taşağıl, Kök Tengri’nin Çocukları isimli kitabında Türk isminin bir cins isim olarak 420 tarihli bir Pers metninde Altaylı kavimleri ifade etmek için kullanıldığını, sonra 515 hadiseleri dolayısıyla “Türk-Hun” şeklinde “kuvvetli Hunlar” anlamını ifade etmek için kullanıldığını yazıyor. En son 1911 yılında yayınlanan Uygurca bir metinden Türk adının ‘güç ve kuvvet’ anlamına geldiğinin kesin olarak anlaşıldığını ifade ediyor.

Jean-Paul Roux da Türklerin Tarihi isimli kitabında bazı toplulukların siyasi bir anlam ifade eden Türk adını kendilerine verdiğini ancak Türk adını “kendine Türk demek” şeklinde açıklamanın yetersiz olduğunu yazmıştır. Roux’a göre Türk, Türkçe konuşandır.

Tarihçi Zeki Velidi Togan ise bu iki yaklaşımı da birleştiren ve ayrı ayrı açıklama yoluna giden bir tutumla karşımıza çıkıyor. “Türk ismi ancak Türk lehçelerinde konuşan kavimleri tabir etmede kullanılır” diyen Togan, Türk kelimesinin “kuvvet” anlamını ifade ettiğinden de söz ediyor. Son olarak /tüz/ kelimesinin /tur/ kelimesinin Z’li şekli olduğunu varsayarak Türk adının “teşekkül ve intizam” yani oluşum ve düzen anlamlarına gelen /tüz/den gelmiş olabileceğine değiniyor. Togan’ın bu son tezi akla en uygun tez gibi görünüyor. Biraz daha derinleştirelim.

Girişte Türk adının tarih sahnesine ilk çıkışında bir devletleşme, uygarlaşma, hukuk yaratma ve kurumlaşma atılımı olduğundan söz etmiştik. Türk adının kökenini de burada aramak sanıyoruz en doğrusu olacaktır. Bu atılımların ve Türk adının genel olarak bir örgütlenmeyi karşıladığını kabul edersek Orhun Yazıtları’nda geçen birtakım ifadelerden Türk adına ulaşmak mümkündür.

Türkçedeki R/Z dönüşümüne bakıldığında örgütlenme ve düzenlemeyle ilgili Tur/Tuz/Tür/Tüz arasında bir ilişki olduğunu söyleyebiliriz. Tür, aynı kökten gelenlerin sınıflanması, örgütlenmesi sonucu ortaya çıkıyor.

Ayrı yaşayan boyları birleştirmek anlamında “kop it-”, birleşen boyları düzene sokmak anlamında “tüz it-” eylemleri ise Orhun Yazıtları’nda sık sık kullanılmaktadır. Bu eylemler nihayetinde bir hukukun getirildiğinin göstergesidir.

Tüm bunlara Og’dan Ogur’a isimli kitabında değinen Dr. Doğu Perinçek, Türk isminin anlamını R’li Türkçede “düzenleme” anlamına gelen /Tür-Törü/, Z’li Türkçede “hukuk” anlamına gelen /Tüz-Tüzük/ kavramlarında arıyor. Bir kısım bilim adamları Türk sözcüğünün insan ve türemek, çoğalmak anlamına gelen Tur sözcüğünden geldiğini savunsa da devlet kuruculuğu, siyasal örgütlenme ve hukuk atılımlarıyla tarih sahnesine çıkan Türklerin ismini Orhun Yazıtları’nı okuyan ve çözümleyen Vilhelm Thomsen’in de saptadığı gibi töreli anlamına gelen Törük-Türük sözcüğünden getirmek daha doğrudur. 

TÜRK ADI VE GÖKTÜRKLER

Türk adının tarih sahnesine ilk çıkışı Göktürkler olarak bildiğimiz Çince deyişle Tu-kiular, eski Türkçe deyişle Türk ya da Türükler ile karşımıza çıkıyor. Göktürkler’den önce de Orta Asya bozkırlarında birçok Türk topluluğunun klanlar, kabileler, konfederasyonlar şeklinde örgütlenerek yaşamış olduğunu biliyoruz. Hatta kurulan ilk Türk kabile konfederasyonu olarak Hunlar karşımıza çıkıyor. Ancak Göktürklerden önce hiçbir Türk boy ya da kabilesi Türk adını kullanmamıştır. Öyleyse neden onları da Türk tarihi içinde inceliyoruz sorusuna ve Türk adının Göktürklerle ilişkisine cevaplar arayalım. Göktürkler, Türk adını bir devlet adı olarak ilk kez kullanan Türk topluluğu olması bakımından bir eşiği ifade etmektedir. Tabii Göktürklerden önceki Türk örgütlenmeleri, bilhassa Hunlar bu tarihi eşiğin ifade ettiği anlamın temellerini atması bakımından dikkatle incelenmelidir.

Türk tarihinde ilk kabile konfederasyonunu kuran Hiung-nuların (Hunlar) özel bir kolu olan Aşina (A-se-na) kabilesi 6.yüzyılın ortalarında Altay Dağlarının etrafında Juan-Juanların (Avarlar) hâkimiyetinde yaşamaktaydı. Aşina kabilesi ve Bumin Kağan önderliğinde güçlenen Türkler 552 yılında Juan-Juanları yenerek bağımsızlıklarını ilan ettiler. Türgişler, Dokuz Oğuzlar, Karluklar, Kırgızlar gibi birçok boyu kendilerine bağımlı kılarak merkezi Ötüken olan yeni bir büyük kabileler konfederasyonu kurdular. Türk adı önceleri bu konfederasyonu kuran ve hâkim olan boyların adıydı.

Göktürkler zamanında, kabileler içinde kuvvetli bir toplumsal farklılaşmanın ortaya çıktığı ve kabile sisteminin çözülme yoluna girdiği görülmektedir. Dolayısıyla tıpkı Göktürklerin 552’de Juan-Juanların hâkimiyetine son vererek üstünlüğü ele geçirmesi gibi bazı kabileler ve kabile topluluklarının diğerleri üzerinde hâkimiyet kurmak suretiyle onları kendilerine bağımlı hale getirdiklerini görüyoruz.
Göktürk kabilelerinin meydana getirdiği birliğin kurucusu ve hükümdarı olan Bumin Kağan’ın Göktürk Konfederasyonu’nu nasıl kurduğu Orhun Yazıtları’nda şöyle özetleniyor:

“Ordu sevk ederek dört tarafındaki bodunu hep tabi kılıyor. İlliyi ilsizleştirip, kağanlıyı kağansızlaştırıyor. Başlıya baş eğdirip, dizliye diz çöktürüyor. Doğuda Kadırkan ormanına kadar, batıda Demirkapı’ya kadar konduruyor. İkisi arasında pek teşkilatsız Göktürk’ü düzene sokarak öylece oturuyor.”

Ayrıca Orhun Yazıtları’nda konfederasyonu oluşturan akraba topluluklara ‘’bodun’’ dendiğini görüyoruz. Bir bağımlılık ilişkisini ifade eden “bodun” kelimesi her ne kadar millet anlamına gelmeyip Bilge Kağan’a bağımlı kabileler ittifakını ifade ediyor olsa da o dönem için bugünkü anlamda devlet olmanın ve millet kavramının ilk filizlerini vermesi bakımından çok önemli olmakla beraber Türk adının uygarlaşma, devletleşme, kurumlaşma ve bir hukuk yaratma atılımlarıyla birebir örtüşmektedir. Dolayısıyla Türk adının ortaya çıkması ile Göktürk Devleti’nin kurulması arasındaki ilişki, Göktürklerin o dönem için ileri bir siyasal örgütlenmeyi, hukuk düzeninin oluşmaya başlamasını ve devlet olmanın ilk nüvelerini temsil etmesidir.

Göktürklerden önceki Türk topluluklarının bu ismi kullanmamış olmalarına rağmen niçin Türk topluluğu olarak ifade edildiği ve incelendiği konusuna yine Türk adının kökeni ve Göktürk Devleti ile ilişkisine bakarak yanıt vermek mümkün. Türk adının töreli anlamına gelen Türük ya da Törük sözcüklerinden geldiğini ifade etmiştik. Bu, bir hukuk düzeninin getirildiğine, dolayısıyla bir merkezi idare ve örgütlü yapılar kurulduğuna işaret etmektedir. Bunun gerçekleşmesi de Türklerde özel mülkiyetin gelişmesi, kabile sisteminin çözülmesi ve sınıfsal farklılıkların ortaya çıkması süreçlerinin aşamalı gelişimiyle ortaya çıkmıştır. Kabile olarak yaşayan Türk toplulukları üstün oldukları diğer kabileleri yağmalayarak bir artı değere sahip olmaya başladı. Zamanla bu artı değeri elinde bulunduracak ve hükmedecek bir aristokrasiye ihtiyaç duyuldu. Bu aristokrasi kurulurken aynı zamanda kabileler içinde beyler ile çobanlar ayrıldı. Hun Konfederasyonu’nun baş kabilesi(Şan-yü) ile bir altında Hunların en soylu 5 kabilesi bu aristokrasiyi oluşturuyor ve özel mülkiyeti (hayvan sürüleri ve üretim fazlası) elinde bulunduruyordu. Diğer Hun kabileleri ve bağımlı kabileler savaşa asker göndermek ve çobanlık etmekle yükümlüydü. Böylelikle sınıfsal farklılıklar da ortaya çıkmıştı. Bu kabileler hakim kabileler tarafından yağmaya dayalı sömürü ile konfederasyona bağımlı tutuluyor ve bir birlik sağlanmış oluyordu. Göktürkler döneminde özel mülkiyetin daha fazla gelişmesi, sınıfsal farklılıkların artmasının hız kazanması ve bu arada kabile sisteminin çözülerek kabile üyelerinin kabilesinden farklı yerlere göç etmesi gibi durumlar –yerleşik tarımın görülmesi bunda etkili olabilir- hukuk düzeninin daha da gelişmesini ve Türk adıyla da birleşmesini sağlıyor. Dolayısıyla klandan, kabileye, kabileden konfederasyona gelen bu süreç Türklerin, Göktürklerden önce bu hukuk düzenini oluşturan aşamalara girdiğine işaret ediyor. Bu hukukun ciddi gelişme gösterdiği Göktürkler zamanında ortaya çıkan Türk adı bu düzeni simgeleyen bir isim olarak aralarında hem akrabalık ilişkileri olan hem yaşayış açısından belli benzerlikler gösteren hem de kurulan hukuk içerisinde hükümdara bağlı olan topluluklar için kullanılagelmiştir.

KAN BAĞI YERİNE SİYASİ BAĞ

Kabile sisteminin çözülmesine ve Göktürkler zamanındaki gibi gelişmiş bir konfederasyon devletinin kurulmasına giden yol, Hunlar döneminde kan bağının çözülmeye başlamasından geçmiştir. Kan bağına dayalı klan (soy) örgütlenmesinin çözülmesi, Hunlar döneminde bazı klanların diğerleri üzerinde hâkimiyet kurmasıyla kabile aristokrasisinin oluşması, zenginliklerin bu aristokrasinin elinde bulunması, özel mülkiyetin ataerkil aile ve aile başkanının mülkiyeti şeklinde gelişmesi, hükmeden kabilenin içinde farklılaşmaların oluşması ve derinleşmesi ve kabile şefleri zümresinin oluşmasıyla gerçekleşmiştir. Bununla beraber savaş için örgütlenme topluluk hayatında düzenli bir görev haline gelmiştir. Göçebe kabile aristokrasisinin kendi kabilesi üzerinde baskı kurması ve diğer kabileleri yağma yoluyla sömürmesi kan bağından farklı bir bağımlılık ilişkisini beraberinde getirmiştir. Yağma yoluyla sömürü sisteminin ve savaş için örgütlenme yoluyla oluşan askeri-demokrasinin getirdiği bağımlılık ilişkisi kabileler arasında iken zamanla hâkim kabile ile bağımlı kabilelerin şefleri arasındaki (bey ile serf arasında) ilişki olarak değişiyor. Bu da feodal ilişkilerin ilk nüvesi olarak karşımıza çıkıyor. 

Göktürkler döneminde ise zenginlik ve özel mülkiyetin gelişmesi hızını artırmıştır. Bu da beraberinde kan bağına dayalı klan (soy) örgütlenmesinin çözülüşünü hızlandırmıştır. Göktürkler döneminde özel mülkiyetin gelişim aşamasını ve kan bağlarının ne derece çözüldüğünü Bilge Kağan şu sözlerle anlatıyor: ‘’O zamanda kul kullu olmuştu, cariye cariyeli olmuştu. Küçük kardeş büyük kardeşi bilmezdi, oğul babasını bilmezdi. Öyle kazanılmış, düzene sokulmuş ilimiz, töremiz vardı.’’
Kan bağlarının, küçük kardeşin büyük kardeşi, oğulun babayı bilmeyecek kadar çözülmüş olmasının devletin düzeni, hukukun gelişimi açısından çok önemli olduğunu ‘’Öyle kazanılmış, düzene sokulmuş ilimiz, töremiz vardı’’ sözünden anlıyoruz. Kan bağlarının bu derecede çözülmüş olması topluluk yaşantısında değişiklikleri beraberinde getiriyor. Klanlar dağılıyor, aynı klana mensup insanlar farklı yerlere yerleştiriliyor ve farklı klanlara mensup insanlardan oluşan askeri birlikler kuruluyordu. Özel mülkiyetin gelişmesi, sınıflaşmanın derinleşmesi, klanın ortak mülkiyetinin özel mükiyet karşısında gerilemesi sonucu çözülen kan bağının getirdiği bu yeni yaşantı, merkezi otoritenin öne çıkmasını sağlamış ve belli bir klanın üyesi olmanın yerini bir aristokrata bağımlılık almıştı.

Özetle, hâkim durumda olan Göktürk boyları ile ona bağımlı olan diğer kavimler arasındaki ilişki feodal ilişkilerin ilk tomurcuğu olarak karşımıza çıkıyor. Kabileler arasında olan bu bağımlılık ilişkisinin daha sonra hâkim kabilenin beyi ile bağımlı kabilenin beyi arasında gerçekleşmesi, tabii olanın hâkim olana “işini gücünü vermesi” ve Hunlarda görülen yağma-sömürü ile birliğin yerini belli bir hukuka ve düzene dayanan sömürünün alması Göktürkler döneminde kan bağı yerine siyasal bağın oluşmaya başladığını gösterir.

TÜRK ADININ GÖKTÜRKLER İLE ATATÜRK DÖNEMİNDEKİ ORTAK İÇERİĞİ

Türk adının Göktürkler ile Atatürk dönemlerindeki ortak içeriğini gün yüzüne çıkarmak için Türk adının kökeni olarak incelediğimiz “törü” kavramına, Göktürkler döneminde oluşan siyasal bağ ile karşımıza çıkan ‘bodun’ kavramına ve Atatürk Devrimi ile karşımıza çıkan “millet” kavramına eğileceğiz.

Düzenleme anlamına gelen ‘törü’ kelimesi Türk adının kökenini oluşturuyor demiştik. Orta Asya bozkırlarında yaşayış ve soy açısından benzerlikler gösteren topluluklara verilen Türk adının ilk kez Göktürkler için kullanılması adım adım kurulan ve gelişen düzen ve o düzenle beraber ortaya çıkan ‘bodun’ kavramıyla örtüşmektedir. Özel mülkiyetin gelişmesi, kan bağlarının çözülmesi, klana bağlılığın yerini aristokrata bağlılığın alması, kabile şefleri zümresinin oluşması ve bağlılık ilişkilerinin hâkim kabilenin şefi ile tabii olan kabilenin şefi arasında gelişmesi gibi ilerlemeler devlet olma sürecinde bir sonraki aşama olan feodalizmin ilk belirtileri olarak karşımıza çıkıyor. Orhun Yazıtları’nda geçen “bodun” kelimesi millet olarak çevrilse de 19. ve 20. yüzyıllardaki içeriğiyle millet kavramı hiçbir dilde geçmiyordu. Millet kavramının ortaya çıkması 19. yüzyıl ortalarında kapitalizm ile birlikte gerçekleşecekti. Bodun, Göktürkler döneminde bir bağımlılık ilişkisini ifade ediyordu. Belli bir aristokrata mal ve hizmet sunan kabileler bodun olarak anılıyordu. Bu durumu açığa çıkaran ‘işini gücünü vermek’ deyimi Orhun Yazıtları’nda çokça yer almaktadır. Özünü bu deyimden alan, hâkim kabile ile bağımlı kabileler arasındaki bu tabiiyet ilişkisi önceki dönemlere göre ileri bir siyasal örgütlenmeyi ifade ediyor, birlik ve beraberlik sağlanmış oluyordu.

Avrupa’nın milli demokratik devrimlerinde bugünkü içeriğini kazanan millet(nation) kavramı Türkiye’nin milli demokratik devrimiyle yerlileşmeden önce milli devrimci akımı olan Genç Osmanlılar/GençTürkler tarafından getirilmiştir. Atatürk Devrimi ile gelişen milletleşme süreci Kurtuluş Savaşı sonrası milli Türk Devleti’nin kuruluşuyla örtüşmektedir. Kemalistler başlarda bu milletleşme sürecini tahlil ederken tutarsızlıklar yaşamışlardır. Göktürkler döneminde ortaya çıkan bodun kavramını yani ‘işini gücünü vermek’ deyimiyle açıkladığımız hâkim kabile ile bağımlı kabileler arasındaki tabiiyet ilişkisini milletin oluşumu olarak görmüşlerdir. Bir yandan da önderlik ettikleri devrimi ümmetten millete geçiş olarak tanımlamışlardır. Mustafa Kemal Atatürk, 1923 yılında gerçekleşen İzmir İktisat Kongresi’nde yaptığı konuşmada Türklerin o zamana kadar ‘’gerçek, bilimsel, olumlu anlamıyla millî bir devir yaşamadıklarını” ve “millî bir tarihe malik olmadıklarını” kesin bir dille ifade ederek bu tutarsızlıklara son noktayı koymuştur. Atatürk’ün, devrimle oluşan millet tanımı üç temel unsur üzerinde yükselmiştir: Türkiye(vatan), Türkiye halkı ve Cumhuriyet Devrimi. Buna göre millet, belli bir coğrafya üzerinde yani vatan toprağında etnik kökene göre değil, ortak vatan, ortak kültür ve ortak devrime göre tanımlanmıştır.

Atatürk’ün devrimle yaratılan bu millet tanımıyla, milletin oluşmasında siyasal bağın belirleyici olduğunu vurgulaması Göktürkler ile Atatürk döneminde Türk adının ortak içeriğini meselenin özünden vermektedir. Göktürklerin bodunu da Atatürk Devrimi’nin milleti de Türk adının köklerinde yatan siyasal bağı, iki tarihi eşikle, iki devrimle bizlere anlatmaktadır.

Samet Ümit
TGB Ankara İl Yöneticisi

Kaynakça:
1) Doğu Perinçek, Og’dan Ogur’a, Kaynak Yayınları
2) Doğu Perinçek, Bozkurt Efsaneleri ve Gerçek, Kaynak Yayınları
3) Ahmet Taşağıl, Kök Tengri’nin Çocukları, Bilge Kültür Sanat Yayınları
4) Jean Paul-Roux, Türklerin Tarihi, Kabalcı Yayınları
5) Zeki Velidi Togan, Umumi Türk Tarihine Giriş

tgb.gen.tr

Türk adı tarihte iki kez devrimlerle karşımıza çıkıyor ve ifade ettiği tüm anlamları bu iki eşikten alıyor. Birincisi; Türklerin uygarlaşma, devletleşme, kurumlaşma ve bir hukuk düzeni oluşturma atılımıyla gerçekleşmektedir. İkincisi ise; 19.yüzyıl ortalarından günümüze kadar gelen Türk Devrimi’nin (milli demokratik devrim) bir millet yaratma ve devlet kurma süreciyle örtüşmektedir. Toplam olarak baktığımızda Türk adı devrimler, devlet kurma geleneği, millet kavramı, siyasal örgütlenme ve hukuk kavramlarıyla açıklanabilen siyasi bir içerikle karşımıza çıkıyor.

TÜRK ADININ KÖKENİ

Türk adı birçok tarihçi tarafından kökenine inilerek farklı yorumlarla anlamlandırılmıştır. Prof. Dr. Ahmet Taşağıl, Kök Tengri’nin Çocukları isimli kitabında Türk isminin bir cins isim olarak 420 tarihli bir Pers metninde Altaylı kavimleri ifade etmek için kullanıldığını, sonra 515 hadiseleri dolayısıyla “Türk-Hun” şeklinde “kuvvetli Hunlar” anlamını ifade etmek için kullanıldığını yazıyor. En son 1911 yılında yayınlanan Uygurca bir metinden Türk adının ‘güç ve kuvvet’ anlamına geldiğinin kesin olarak anlaşıldığını ifade ediyor.

Jean-Paul Roux da Türklerin Tarihi isimli kitabında bazı toplulukların siyasi bir anlam ifade eden Türk adını kendilerine verdiğini ancak Türk adını “kendine Türk demek” şeklinde açıklamanın yetersiz olduğunu yazmıştır. Roux’a göre Türk, Türkçe konuşandır.

Tarihçi Zeki Velidi Togan ise bu iki yaklaşımı da birleştiren ve ayrı ayrı açıklama yoluna giden bir tutumla karşımıza çıkıyor. “Türk ismi ancak Türk lehçelerinde konuşan kavimleri tabir etmede kullanılır” diyen Togan, Türk kelimesinin “kuvvet” anlamını ifade ettiğinden de söz ediyor. Son olarak /tüz/ kelimesinin /tur/ kelimesinin Z’li şekli olduğunu varsayarak Türk adının “teşekkül ve intizam” yani oluşum ve düzen anlamlarına gelen /tüz/den gelmiş olabileceğine değiniyor. Togan’ın bu son tezi akla en uygun tez gibi görünüyor. Biraz daha derinleştirelim.

Girişte Türk adının tarih sahnesine ilk çıkışında bir devletleşme, uygarlaşma, hukuk yaratma ve kurumlaşma atılımı olduğundan söz etmiştik. Türk adının kökenini de burada aramak sanıyoruz en doğrusu olacaktır. Bu atılımların ve Türk adının genel olarak bir örgütlenmeyi karşıladığını kabul edersek Orhun Yazıtları’nda geçen birtakım ifadelerden Türk adına ulaşmak mümkündür.

Türkçedeki R/Z dönüşümüne bakıldığında örgütlenme ve düzenlemeyle ilgili Tur/Tuz/Tür/Tüz arasında bir ilişki olduğunu söyleyebiliriz. Tür, aynı kökten gelenlerin sınıflanması, örgütlenmesi sonucu ortaya çıkıyor.

Ayrı yaşayan boyları birleştirmek anlamında “kop it-”, birleşen boyları düzene sokmak anlamında “tüz it-” eylemleri ise Orhun Yazıtları’nda sık sık kullanılmaktadır. Bu eylemler nihayetinde bir hukukun getirildiğinin göstergesidir.

Tüm bunlara Og’dan Ogur’a isimli kitabında değinen Dr. Doğu Perinçek, Türk isminin anlamını R’li Türkçede “düzenleme” anlamına gelen /Tür-Törü/, Z’li Türkçede “hukuk” anlamına gelen /Tüz-Tüzük/ kavramlarında arıyor. Bir kısım bilim adamları Türk sözcüğünün insan ve türemek, çoğalmak anlamına gelen Tur sözcüğünden geldiğini savunsa da devlet kuruculuğu, siyasal örgütlenme ve hukuk atılımlarıyla tarih sahnesine çıkan Türklerin ismini Orhun Yazıtları’nı okuyan ve çözümleyen Vilhelm Thomsen’in de saptadığı gibi töreli anlamına gelen Törük-Türük sözcüğünden getirmek daha doğrudur. 

TÜRK ADI VE GÖKTÜRKLER

Türk adının tarih sahnesine ilk çıkışı Göktürkler olarak bildiğimiz Çince deyişle Tu-kiular, eski Türkçe deyişle Türk ya da Türükler ile karşımıza çıkıyor. Göktürkler’den önce de Orta Asya bozkırlarında birçok Türk topluluğunun klanlar, kabileler, konfederasyonlar şeklinde örgütlenerek yaşamış olduğunu biliyoruz. Hatta kurulan ilk Türk kabile konfederasyonu olarak Hunlar karşımıza çıkıyor. Ancak Göktürklerden önce hiçbir Türk boy ya da kabilesi Türk adını kullanmamıştır. Öyleyse neden onları da Türk tarihi içinde inceliyoruz sorusuna ve Türk adının Göktürklerle ilişkisine cevaplar arayalım. Göktürkler, Türk adını bir devlet adı olarak ilk kez kullanan Türk topluluğu olması bakımından bir eşiği ifade etmektedir. Tabii Göktürklerden önceki Türk örgütlenmeleri, bilhassa Hunlar bu tarihi eşiğin ifade ettiği anlamın temellerini atması bakımından dikkatle incelenmelidir.

Türk tarihinde ilk kabile konfederasyonunu kuran Hiung-nuların (Hunlar) özel bir kolu olan Aşina (A-se-na) kabilesi 6.yüzyılın ortalarında Altay Dağlarının etrafında Juan-Juanların (Avarlar) hâkimiyetinde yaşamaktaydı. Aşina kabilesi ve Bumin Kağan önderliğinde güçlenen Türkler 552 yılında Juan-Juanları yenerek bağımsızlıklarını ilan ettiler. Türgişler, Dokuz Oğuzlar, Karluklar, Kırgızlar gibi birçok boyu kendilerine bağımlı kılarak merkezi Ötüken olan yeni bir büyük kabileler konfederasyonu kurdular. Türk adı önceleri bu konfederasyonu kuran ve hâkim olan boyların adıydı.

Göktürkler zamanında, kabileler içinde kuvvetli bir toplumsal farklılaşmanın ortaya çıktığı ve kabile sisteminin çözülme yoluna girdiği görülmektedir. Dolayısıyla tıpkı Göktürklerin 552’de Juan-Juanların hâkimiyetine son vererek üstünlüğü ele geçirmesi gibi bazı kabileler ve kabile topluluklarının diğerleri üzerinde hâkimiyet kurmak suretiyle onları kendilerine bağımlı hale getirdiklerini görüyoruz.
Göktürk kabilelerinin meydana getirdiği birliğin kurucusu ve hükümdarı olan Bumin Kağan’ın Göktürk Konfederasyonu’nu nasıl kurduğu Orhun Yazıtları’nda şöyle özetleniyor:

“Ordu sevk ederek dört tarafındaki bodunu hep tabi kılıyor. İlliyi ilsizleştirip, kağanlıyı kağansızlaştırıyor. Başlıya baş eğdirip, dizliye diz çöktürüyor. Doğuda Kadırkan ormanına kadar, batıda Demirkapı’ya kadar konduruyor. İkisi arasında pek teşkilatsız Göktürk’ü düzene sokarak öylece oturuyor.”

Ayrıca Orhun Yazıtları’nda konfederasyonu oluşturan akraba topluluklara ‘’bodun’’ dendiğini görüyoruz. Bir bağımlılık ilişkisini ifade eden “bodun” kelimesi her ne kadar millet anlamına gelmeyip Bilge Kağan’a bağımlı kabileler ittifakını ifade ediyor olsa da o dönem için bugünkü anlamda devlet olmanın ve millet kavramının ilk filizlerini vermesi bakımından çok önemli olmakla beraber Türk adının uygarlaşma, devletleşme, kurumlaşma ve bir hukuk yaratma atılımlarıyla birebir örtüşmektedir. Dolayısıyla Türk adının ortaya çıkması ile Göktürk Devleti’nin kurulması arasındaki ilişki, Göktürklerin o dönem için ileri bir siyasal örgütlenmeyi, hukuk düzeninin oluşmaya başlamasını ve devlet olmanın ilk nüvelerini temsil etmesidir.

Göktürklerden önceki Türk topluluklarının bu ismi kullanmamış olmalarına rağmen niçin Türk topluluğu olarak ifade edildiği ve incelendiği konusuna yine Türk adının kökeni ve Göktürk Devleti ile ilişkisine bakarak yanıt vermek mümkün. Türk adının töreli anlamına gelen Türük ya da Törük sözcüklerinden geldiğini ifade etmiştik. Bu, bir hukuk düzeninin getirildiğine, dolayısıyla bir merkezi idare ve örgütlü yapılar kurulduğuna işaret etmektedir. Bunun gerçekleşmesi de Türklerde özel mülkiyetin gelişmesi, kabile sisteminin çözülmesi ve sınıfsal farklılıkların ortaya çıkması süreçlerinin aşamalı gelişimiyle ortaya çıkmıştır. Kabile olarak yaşayan Türk toplulukları üstün oldukları diğer kabileleri yağmalayarak bir artı değere sahip olmaya başladı. Zamanla bu artı değeri elinde bulunduracak ve hükmedecek bir aristokrasiye ihtiyaç duyuldu. Bu aristokrasi kurulurken aynı zamanda kabileler içinde beyler ile çobanlar ayrıldı. Hun Konfederasyonu’nun baş kabilesi(Şan-yü) ile bir altında Hunların en soylu 5 kabilesi bu aristokrasiyi oluşturuyor ve özel mülkiyeti (hayvan sürüleri ve üretim fazlası) elinde bulunduruyordu. Diğer Hun kabileleri ve bağımlı kabileler savaşa asker göndermek ve çobanlık etmekle yükümlüydü. Böylelikle sınıfsal farklılıklar da ortaya çıkmıştı. Bu kabileler hakim kabileler tarafından yağmaya dayalı sömürü ile konfederasyona bağımlı tutuluyor ve bir birlik sağlanmış oluyordu. Göktürkler döneminde özel mülkiyetin daha fazla gelişmesi, sınıfsal farklılıkların artmasının hız kazanması ve bu arada kabile sisteminin çözülerek kabile üyelerinin kabilesinden farklı yerlere göç etmesi gibi durumlar –yerleşik tarımın görülmesi bunda etkili olabilir- hukuk düzeninin daha da gelişmesini ve Türk adıyla da birleşmesini sağlıyor. Dolayısıyla klandan, kabileye, kabileden konfederasyona gelen bu süreç Türklerin, Göktürklerden önce bu hukuk düzenini oluşturan aşamalara girdiğine işaret ediyor. Bu hukukun ciddi gelişme gösterdiği Göktürkler zamanında ortaya çıkan Türk adı bu düzeni simgeleyen bir isim olarak aralarında hem akrabalık ilişkileri olan hem yaşayış açısından belli benzerlikler gösteren hem de kurulan hukuk içerisinde hükümdara bağlı olan topluluklar için kullanılagelmiştir.

KAN BAĞI YERİNE SİYASİ BAĞ

Kabile sisteminin çözülmesine ve Göktürkler zamanındaki gibi gelişmiş bir konfederasyon devletinin kurulmasına giden yol, Hunlar döneminde kan bağının çözülmeye başlamasından geçmiştir. Kan bağına dayalı klan (soy) örgütlenmesinin çözülmesi, Hunlar döneminde bazı klanların diğerleri üzerinde hâkimiyet kurmasıyla kabile aristokrasisinin oluşması, zenginliklerin bu aristokrasinin elinde bulunması, özel mülkiyetin ataerkil aile ve aile başkanının mülkiyeti şeklinde gelişmesi, hükmeden kabilenin içinde farklılaşmaların oluşması ve derinleşmesi ve kabile şefleri zümresinin oluşmasıyla gerçekleşmiştir. Bununla beraber savaş için örgütlenme topluluk hayatında düzenli bir görev haline gelmiştir. Göçebe kabile aristokrasisinin kendi kabilesi üzerinde baskı kurması ve diğer kabileleri yağma yoluyla sömürmesi kan bağından farklı bir bağımlılık ilişkisini beraberinde getirmiştir. Yağma yoluyla sömürü sisteminin ve savaş için örgütlenme yoluyla oluşan askeri-demokrasinin getirdiği bağımlılık ilişkisi kabileler arasında iken zamanla hâkim kabile ile bağımlı kabilelerin şefleri arasındaki (bey ile serf arasında) ilişki olarak değişiyor. Bu da feodal ilişkilerin ilk nüvesi olarak karşımıza çıkıyor. 

Göktürkler döneminde ise zenginlik ve özel mülkiyetin gelişmesi hızını artırmıştır. Bu da beraberinde kan bağına dayalı klan (soy) örgütlenmesinin çözülüşünü hızlandırmıştır. Göktürkler döneminde özel mülkiyetin gelişim aşamasını ve kan bağlarının ne derece çözüldüğünü Bilge Kağan şu sözlerle anlatıyor: ‘’O zamanda kul kullu olmuştu, cariye cariyeli olmuştu. Küçük kardeş büyük kardeşi bilmezdi, oğul babasını bilmezdi. Öyle kazanılmış, düzene sokulmuş ilimiz, töremiz vardı.’’
Kan bağlarının, küçük kardeşin büyük kardeşi, oğulun babayı bilmeyecek kadar çözülmüş olmasının devletin düzeni, hukukun gelişimi açısından çok önemli olduğunu ‘’Öyle kazanılmış, düzene sokulmuş ilimiz, töremiz vardı’’ sözünden anlıyoruz. Kan bağlarının bu derecede çözülmüş olması topluluk yaşantısında değişiklikleri beraberinde getiriyor. Klanlar dağılıyor, aynı klana mensup insanlar farklı yerlere yerleştiriliyor ve farklı klanlara mensup insanlardan oluşan askeri birlikler kuruluyordu. Özel mülkiyetin gelişmesi, sınıflaşmanın derinleşmesi, klanın ortak mülkiyetinin özel mükiyet karşısında gerilemesi sonucu çözülen kan bağının getirdiği bu yeni yaşantı, merkezi otoritenin öne çıkmasını sağlamış ve belli bir klanın üyesi olmanın yerini bir aristokrata bağımlılık almıştı.

Özetle, hâkim durumda olan Göktürk boyları ile ona bağımlı olan diğer kavimler arasındaki ilişki feodal ilişkilerin ilk tomurcuğu olarak karşımıza çıkıyor. Kabileler arasında olan bu bağımlılık ilişkisinin daha sonra hâkim kabilenin beyi ile bağımlı kabilenin beyi arasında gerçekleşmesi, tabii olanın hâkim olana “işini gücünü vermesi” ve Hunlarda görülen yağma-sömürü ile birliğin yerini belli bir hukuka ve düzene dayanan sömürünün alması Göktürkler döneminde kan bağı yerine siyasal bağın oluşmaya başladığını gösterir.

TÜRK ADININ GÖKTÜRKLER İLE ATATÜRK DÖNEMİNDEKİ ORTAK İÇERİĞİ

Türk adının Göktürkler ile Atatürk dönemlerindeki ortak içeriğini gün yüzüne çıkarmak için Türk adının kökeni olarak incelediğimiz “törü” kavramına, Göktürkler döneminde oluşan siyasal bağ ile karşımıza çıkan ‘bodun’ kavramına ve Atatürk Devrimi ile karşımıza çıkan “millet” kavramına eğileceğiz.

Düzenleme anlamına gelen ‘törü’ kelimesi Türk adının kökenini oluşturuyor demiştik. Orta Asya bozkırlarında yaşayış ve soy açısından benzerlikler gösteren topluluklara verilen Türk adının ilk kez Göktürkler için kullanılması adım adım kurulan ve gelişen düzen ve o düzenle beraber ortaya çıkan ‘bodun’ kavramıyla örtüşmektedir. Özel mülkiyetin gelişmesi, kan bağlarının çözülmesi, klana bağlılığın yerini aristokrata bağlılığın alması, kabile şefleri zümresinin oluşması ve bağlılık ilişkilerinin hâkim kabilenin şefi ile tabii olan kabilenin şefi arasında gelişmesi gibi ilerlemeler devlet olma sürecinde bir sonraki aşama olan feodalizmin ilk belirtileri olarak karşımıza çıkıyor. Orhun Yazıtları’nda geçen “bodun” kelimesi millet olarak çevrilse de 19. ve 20. yüzyıllardaki içeriğiyle millet kavramı hiçbir dilde geçmiyordu. Millet kavramının ortaya çıkması 19. yüzyıl ortalarında kapitalizm ile birlikte gerçekleşecekti. Bodun, Göktürkler döneminde bir bağımlılık ilişkisini ifade ediyordu. Belli bir aristokrata mal ve hizmet sunan kabileler bodun olarak anılıyordu. Bu durumu açığa çıkaran ‘işini gücünü vermek’ deyimi Orhun Yazıtları’nda çokça yer almaktadır. Özünü bu deyimden alan, hâkim kabile ile bağımlı kabileler arasındaki bu tabiiyet ilişkisi önceki dönemlere göre ileri bir siyasal örgütlenmeyi ifade ediyor, birlik ve beraberlik sağlanmış oluyordu.

Avrupa’nın milli demokratik devrimlerinde bugünkü içeriğini kazanan millet(nation) kavramı Türkiye’nin milli demokratik devrimiyle yerlileşmeden önce milli devrimci akımı olan Genç Osmanlılar/GençTürkler tarafından getirilmiştir. Atatürk Devrimi ile gelişen milletleşme süreci Kurtuluş Savaşı sonrası milli Türk Devleti’nin kuruluşuyla örtüşmektedir. Kemalistler başlarda bu milletleşme sürecini tahlil ederken tutarsızlıklar yaşamışlardır. Göktürkler döneminde ortaya çıkan bodun kavramını yani ‘işini gücünü vermek’ deyimiyle açıkladığımız hâkim kabile ile bağımlı kabileler arasındaki tabiiyet ilişkisini milletin oluşumu olarak görmüşlerdir. Bir yandan da önderlik ettikleri devrimi ümmetten millete geçiş olarak tanımlamışlardır. Mustafa Kemal Atatürk, 1923 yılında gerçekleşen İzmir İktisat Kongresi’nde yaptığı konuşmada Türklerin o zamana kadar ‘’gerçek, bilimsel, olumlu anlamıyla millî bir devir yaşamadıklarını” ve “millî bir tarihe malik olmadıklarını” kesin bir dille ifade ederek bu tutarsızlıklara son noktayı koymuştur. Atatürk’ün, devrimle oluşan millet tanımı üç temel unsur üzerinde yükselmiştir: Türkiye(vatan), Türkiye halkı ve Cumhuriyet Devrimi. Buna göre millet, belli bir coğrafya üzerinde yani vatan toprağında etnik kökene göre değil, ortak vatan, ortak kültür ve ortak devrime göre tanımlanmıştır.

Atatürk’ün devrimle yaratılan bu millet tanımıyla, milletin oluşmasında siyasal bağın belirleyici olduğunu vurgulaması Göktürkler ile Atatürk döneminde Türk adının ortak içeriğini meselenin özünden vermektedir. Göktürklerin bodunu da Atatürk Devrimi’nin milleti de Türk adının köklerinde yatan siyasal bağı, iki tarihi eşikle, iki devrimle bizlere anlatmaktadır.

Samet Ümit
TGB Ankara İl Yöneticisi

Kaynakça:
1) Doğu Perinçek, Og’dan Ogur’a, Kaynak Yayınları
2) Doğu Perinçek, Bozkurt Efsaneleri ve Gerçek, Kaynak Yayınları
3) Ahmet Taşağıl, Kök Tengri’nin Çocukları, Bilge Kültür Sanat Yayınları
4) Jean Paul-Roux, Türklerin Tarihi, Kabalcı Yayınları
5) Zeki Velidi Togan, Umumi Türk Tarihine Giriş

tgb.gen.tr

Türk dilini yozlaştırma çabası Türk milleti üzerindeki kültür emperyalizminin en açık göstergelerindendir. Türk milletini milli hislerinden ve milli kimliğinden yoksun bırakarak zayıflatmayı hedefleyen hegemonyanın çokça başvurduğu bir yöntemdir. En çok da gençliği hedef alan bu yozlaştırma operasyonu Türk kültürünü, yurdumuz insanının tüketim alışkanlıklarını, üretim becerisini bireyler arası ve toplum içi iletişimi uçuruma sürüklemektedir. Bununla beraber bilim dilini de bozarak ilköğretimden akademiye kadar eğitim ve öğretimi zora sokmuş ve toplum bilincini zedelemeyi amaçlamıştır. En önemlisi de bugünün kanayan yarası olan üretim meselesinin dil ile arasındaki ilişkidir.

Yazımızda bu sorunlara değinecek ve Türk gençliğinin bu konuya dair çözümlerini aktarmaya çalışacağız.

Yabancı Kelime İstilası

Günümüzde çoğunlukla sosyal medya araçları, bilgisayar oyunları, yabancı film ve dizi endüstrisi kaynaklı yabancı kökenli kelime sızıntısı Türk dilinde artış göstermiştir. Örnek verecek olursak yabancı film ve diziler ülkemizde seyre sunulduğunda altyazılarda çeşitli ifadelerin Türkçeye kural gözetmeksizin çevrilmesi mantık dışı ifadelere yol açmaktadır. “I am flying to Ankara” cümlesi Türkçeye “Ankara’ya uçuyorum” şeklinde çevrilir. Uçakla seyahat etme durumunu tam karşılamadığı için bu düşük bir ifadeye yol açıyor.

Sosyal medya ve bilgisayar oyunlarında kullanılan çokça terim günlük dile yerleştiğinde Türkçe karşılıklarıyla değil yabancı dillerdeki halleriyle kullanılıyor. Örneğin; başkasının yerine utanma durumu “cringe” kelimesi ile, bir durum karşısında tetiklenme, öfkelenme durumu “triggerlanmak” şeklinde, bir durumu veya işi övme, onun karşısında “gaza gelme” hali “hypelanmak” biçiminde ifade ediliyor.

Nezaket dilinde İngilizce kökenli “sorry”, “okay”; Fransızca kökenli “pardon, merci” kelimelerinin, Türkçe karşılıkları kusursuz olmasına rağmen günlük dilimize olduğu gibi yerleşmeye başladı.

Yukarıda örneklendirdiğimiz sorunların çözümü, örnek kelimeleri verirken karşılıklarını vermemizle de kanıtlandığı üzere bunların Türkçe karşılıklarının kullanılmasına özen gösterme, yoksa Türkçe karşılık bulma işine derhal girişme ve buna teşvik etme yoluyla sağlanmalıdır.

Dil ve Tüketim İlişkisi

Bütünüyle yaşamın içinde, sokağın ortasında, gözler önünde bulunan tüketim alanlarının hem işleyişi hem de dili kullanma biçimleri Türk kültürünü ve Türk insanının tüketim alışkanlıklarını değiştiriyor.

Starbucks, Burger King gibi yiyecek içecek alanında hizmet veren firmalar, sokaklarımızdaki yabancı dilde tabela enflasyonunu artırdığı gibi yiyecek ve içecek terimlerini ve isimlerini de yabancılaştırıyor. Bunlar gibi firmaların yerli muadilleri yerine özendirilmeleri, topluma statü ve yaşam biçimi ölçeği olarak sunulması Türk kültüründe yeri olmayan bir yeme içme kültürünü dili alet ederek dayatmakta ve milli kimliği zedelemektedir.

Yine aynı kazanımları sağlama düşüncesiyle Pull&Bear, Defacto, Tommy Hilfiger gibi hem tabela hem de sermaye olarak milli olmayan alanların tercih edilmesi milli üretim ve tüketim ilişkisinde gedikler açmaktadır.

Bu yabancı tabela örneğinin yanında bir de yabancı tabelaya özenme yoluyla oluşan bozulma işi ifrada vardırıyor. Türkçe kelimeler, yabancı kökenli kelimelerde görülen ses özellikleri kullanılarak yabancılaştırılıyor. Örneğin; bashka, pascha, chilek vb.

Dilimizin, tüketim alanlarında dahi bozulması önlenmesi gereken sorunların başında gelmekte ve Türk genci bu işin en önünde olmalıdır. Yabancı tabelaların kaldırılması, Türkçeleşmesi beraberinde yerli sermayenin ve yerli üretimin teşvikine yol açarak yabancı sermayenin sömürüsünü ve dolayısıyla kültürümüzü yabancılaştırma politikasını güçsüzleştirecek, etkisizleştirecektir.

Dil ve Üretim İlişkisi

Dil ve üretim ilişkisini ele alırken bir araştırmaya göre insanların tarıma dayalı üretime geçmeleriyle /f/ ve /v/ seslerini çıkarmaya başladıklarını anlatmak gerekir. İnsanlar tarım yapmaya başladıklarında tüketim alışkanlıklarında değişiklikler olmuş ve eskiye göre daha yumuşak gıdalar tüketmeye başlamışlardır. Bu da zamanla alt dişlerle kenar kenara birleşen üst dişlerin biraz daha öne çıkmasına sebep olmuş ve insanlar bu sesleri çıkarabilmişlerdir.

Bu olay üretimle dil arasındaki ilişkiyi açıkça ortaya koyan bir örnek olmakla beraber Sanayi Devrimi ve sonrasında daha da gelişen üretim koşullarıyla gelen dil unsurlarının yanında küçük bir örnektir.

Üretim-dil ilişkisini ikiye ayıralım;

1) Çağın ilerlemesi ve teknolojinin gelişmesiyle üretim araçları ve koşullarının değişmesi dile yeni kelimeler girmesini sağladı. Traktör, bilgisayar, fabrika, biçerdöver gibi kelimeler bunlardan bazıları. Yine aynı gelişmelerin sonucu olarak günlük ve halk arasında kullanılan dile de yeni kelime ve kelime grupları girmiştir. Bu konuya en iyi örnek zaman ifade eden bağbozumu, hasat zamanı gibi ifadelerdir.

Bugün tarım toplumu ya da geniş bir ifadeyle üretim toplumu olmayışımız bunlar gibi kelime ve kelime gruplarının hem kullanımını hem de üretimini durdurmuştur.

2) Üretimin artması, üretim koşullarının değişmesi beraberinde ölçülü dil kullanma ihtiyacını getirmiştir. Hem yazıda hem konuşma dilinde bir ölçüye bağlı dil kullanımı zorunlu olmuştur. 17. ve 18. yüzyıllarda Anadolu’nun doğusunda ve batısında konuşulan ve yazılan Türkçe ile 20. ve 21. yüzyıllarda konuşulan ve yazılan Türkçe seslerin ve yazım kuralları açısından değişiklikler olmuş ve bunların standartlaşması mecburi hale gelmiştir.

Tüm bunları göz önüne aldığımızda, hele ki dilbilimi, yabancı kelimelere karşılık üretme, yeni sözcük üretiminin de olmadığını düşündüğümüzde şu sonuca varıyoruz: Üretimsizlik dili, dil insana dair her şeyi ve dolayısıyla milli kimliği derinden yaralamakta, yok oluşa sürüklemektedir.

Dolayısıyla gençlikten başlayan bir topyekûn üretim faaliyetine girişmek önümüzdeki en yakıcı görevlerden biridir. Dilimizi ve kimliğimizi birleştirmenin yolu her alanda üretimden geçiyor.

Tek Kelime Daha Etme!

Dil üzerindeki yozlaşmada dikkatleri çeken bir başka mesele de sınırlı kelime ile gün geçirme ve argo-jargon kullanımıdır. Toplumların bozulması ve hegemonyaya teslim olması insandan başlar. Egemen güçler sömürgeleştirmeyi amaçladığı toplumların neredeyse tüm yaşam alanlarına müdahale ederek en başta insanların bireycileşmesine disiplinden uzak, savruk bir yaşam tarzına sahip olmasına, dolayısıyla kabalaşmasına sebep olur. Üşengeç, düzensiz ve kaba toplumlarda insanlar çok sınırlı kelime haznesiyle ve argo söz kullanmaksızın bir cümle bile kurmadan gün geçirirler. Günümüzde genç ve orta yaşlı kesimlerin çokça kullandığı “eyvallah”, “sıkıntı yok”, “hee”, “la”, “hişş” gibi sözcük, söz grupları ve ünlemler, bir kafeteryada, otobüste, arkadaş grubu içerisinde ve daha birçok sahada iletişimi zorlaştırmaktadır. İletişimin çıkmaza girmesi, nihayetinde insanları yalnızlaştırmakta ve bozuk, sömürücü düzenin emrine vermektedir. Aynı şekilde argo ve küfür özendirmesinin yol açtığı küfürsüz konuşamama “hastalığı” da benzer sonuçlar doğurmaktadır.

Yozlaşmanın bu alanı edebiyatla doğrudan alakalıdır. Kurgu edebiyat, ifade özgürlüğü adı altında küfre özendirme, dili niteliksizleştirme operasyonuna karşı durmak ve başarısız kılmak için, edebiyat alanında verilen bu ürünlerin tam eleştirisini yaparak ve gençliği dil ve edebiyat alanında çalışmalar yapmaya özendirecek projelerin başlatılıp desteklenmesiyle güçten düşürmek görev edinilmelidir.

Pusulamız Mustafa Kemal

Bilimin yol göstericiliğinde mücadeleyi bizlere öğreten Büyük Devrimci Önderimiz Mustafa Kemal Atatürk, dil konusunda şu öğütleri vermiştir:

“Türk milletinin dili, Türkçedir. Türk dili dünyada en güzel, en zengin ve en kolay olabilecek bir dildir. Onun için her Türk dilini çok sever ve onu yükseltmek için çalışır. Bizde Türk dili, Türk milleti için mukaddes bir hazinedir. Çünkü Türk milleti geçirdiği nihayetsiz hadiseler içinde ahlakının, ananelerinin, hatıralarının, menfaatlerinin, velhasıl bugün kendi milliyetini yapan her şeyin dili sayesinde muhafaza olunduğunu görüyor. Türk dili, Türk milletinin kalbidir, zihnidir.”

“Milli his ile dil arasındaki bağ çok kuvvetlidir. Dilin milli ve zengin olması milli hissin inkişafında başlıca müessirdir. Türk dili dillerin en zenginlerindendir, yeter ki bu dil şuurla işlensin.”

“Ülkesinin yüksek istiklalini korumasını bilen Türk milleti, dilini de yabancı dillerin boyunduruğundan kurtarmalıdır.”

Bu sözleri dilin yozlaşması hususunda bir mücadele pusulası olarak görüp işe koyulmak her Türk gencinin görevidir.

Samet Ümit Çilburunoğlu

TGB Ankara İl Yöneticisi

tgb.gen.tr

Türk dilini yozlaştırma çabası Türk milleti üzerindeki kültür emperyalizminin en açık göstergelerindendir. Türk milletini milli hislerinden ve milli kimliğinden yoksun bırakarak zayıflatmayı hedefleyen hegemonyanın çokça başvurduğu bir yöntemdir. En çok da gençliği hedef alan bu yozlaştırma operasyonu Türk kültürünü, yurdumuz insanının tüketim alışkanlıklarını, üretim becerisini bireyler arası ve toplum içi iletişimi uçuruma sürüklemektedir. Bununla beraber bilim dilini de bozarak ilköğretimden akademiye kadar eğitim ve öğretimi zora sokmuş ve toplum bilincini zedelemeyi amaçlamıştır. En önemlisi de bugünün kanayan yarası olan üretim meselesinin dil ile arasındaki ilişkidir.

Yazımızda bu sorunlara değinecek ve Türk gençliğinin bu konuya dair çözümlerini aktarmaya çalışacağız.

Yabancı Kelime İstilası

Günümüzde çoğunlukla sosyal medya araçları, bilgisayar oyunları, yabancı film ve dizi endüstrisi kaynaklı yabancı kökenli kelime sızıntısı Türk dilinde artış göstermiştir. Örnek verecek olursak yabancı film ve diziler ülkemizde seyre sunulduğunda altyazılarda çeşitli ifadelerin Türkçeye kural gözetmeksizin çevrilmesi mantık dışı ifadelere yol açmaktadır. “I am flying to Ankara” cümlesi Türkçeye “Ankara’ya uçuyorum” şeklinde çevrilir. Uçakla seyahat etme durumunu tam karşılamadığı için bu düşük bir ifadeye yol açıyor.

Sosyal medya ve bilgisayar oyunlarında kullanılan çokça terim günlük dile yerleştiğinde Türkçe karşılıklarıyla değil yabancı dillerdeki halleriyle kullanılıyor. Örneğin; başkasının yerine utanma durumu “cringe” kelimesi ile, bir durum karşısında tetiklenme, öfkelenme durumu “triggerlanmak” şeklinde, bir durumu veya işi övme, onun karşısında “gaza gelme” hali “hypelanmak” biçiminde ifade ediliyor.

Nezaket dilinde İngilizce kökenli “sorry”, “okay”; Fransızca kökenli “pardon, merci” kelimelerinin, Türkçe karşılıkları kusursuz olmasına rağmen günlük dilimize olduğu gibi yerleşmeye başladı.

Yukarıda örneklendirdiğimiz sorunların çözümü, örnek kelimeleri verirken karşılıklarını vermemizle de kanıtlandığı üzere bunların Türkçe karşılıklarının kullanılmasına özen gösterme, yoksa Türkçe karşılık bulma işine derhal girişme ve buna teşvik etme yoluyla sağlanmalıdır.

Dil ve Tüketim İlişkisi

Bütünüyle yaşamın içinde, sokağın ortasında, gözler önünde bulunan tüketim alanlarının hem işleyişi hem de dili kullanma biçimleri Türk kültürünü ve Türk insanının tüketim alışkanlıklarını değiştiriyor.

Starbucks, Burger King gibi yiyecek içecek alanında hizmet veren firmalar, sokaklarımızdaki yabancı dilde tabela enflasyonunu artırdığı gibi yiyecek ve içecek terimlerini ve isimlerini de yabancılaştırıyor. Bunlar gibi firmaların yerli muadilleri yerine özendirilmeleri, topluma statü ve yaşam biçimi ölçeği olarak sunulması Türk kültüründe yeri olmayan bir yeme içme kültürünü dili alet ederek dayatmakta ve milli kimliği zedelemektedir.

Yine aynı kazanımları sağlama düşüncesiyle Pull&Bear, Defacto, Tommy Hilfiger gibi hem tabela hem de sermaye olarak milli olmayan alanların tercih edilmesi milli üretim ve tüketim ilişkisinde gedikler açmaktadır.

Bu yabancı tabela örneğinin yanında bir de yabancı tabelaya özenme yoluyla oluşan bozulma işi ifrada vardırıyor. Türkçe kelimeler, yabancı kökenli kelimelerde görülen ses özellikleri kullanılarak yabancılaştırılıyor. Örneğin; bashka, pascha, chilek vb.

Dilimizin, tüketim alanlarında dahi bozulması önlenmesi gereken sorunların başında gelmekte ve Türk genci bu işin en önünde olmalıdır. Yabancı tabelaların kaldırılması, Türkçeleşmesi beraberinde yerli sermayenin ve yerli üretimin teşvikine yol açarak yabancı sermayenin sömürüsünü ve dolayısıyla kültürümüzü yabancılaştırma politikasını güçsüzleştirecek, etkisizleştirecektir.

Dil ve Üretim İlişkisi

Dil ve üretim ilişkisini ele alırken bir araştırmaya göre insanların tarıma dayalı üretime geçmeleriyle /f/ ve /v/ seslerini çıkarmaya başladıklarını anlatmak gerekir. İnsanlar tarım yapmaya başladıklarında tüketim alışkanlıklarında değişiklikler olmuş ve eskiye göre daha yumuşak gıdalar tüketmeye başlamışlardır. Bu da zamanla alt dişlerle kenar kenara birleşen üst dişlerin biraz daha öne çıkmasına sebep olmuş ve insanlar bu sesleri çıkarabilmişlerdir.

Bu olay üretimle dil arasındaki ilişkiyi açıkça ortaya koyan bir örnek olmakla beraber Sanayi Devrimi ve sonrasında daha da gelişen üretim koşullarıyla gelen dil unsurlarının yanında küçük bir örnektir.

Üretim-dil ilişkisini ikiye ayıralım;

1) Çağın ilerlemesi ve teknolojinin gelişmesiyle üretim araçları ve koşullarının değişmesi dile yeni kelimeler girmesini sağladı. Traktör, bilgisayar, fabrika, biçerdöver gibi kelimeler bunlardan bazıları. Yine aynı gelişmelerin sonucu olarak günlük ve halk arasında kullanılan dile de yeni kelime ve kelime grupları girmiştir. Bu konuya en iyi örnek zaman ifade eden bağbozumu, hasat zamanı gibi ifadelerdir.

Bugün tarım toplumu ya da geniş bir ifadeyle üretim toplumu olmayışımız bunlar gibi kelime ve kelime gruplarının hem kullanımını hem de üretimini durdurmuştur.

2) Üretimin artması, üretim koşullarının değişmesi beraberinde ölçülü dil kullanma ihtiyacını getirmiştir. Hem yazıda hem konuşma dilinde bir ölçüye bağlı dil kullanımı zorunlu olmuştur. 17. ve 18. yüzyıllarda Anadolu’nun doğusunda ve batısında konuşulan ve yazılan Türkçe ile 20. ve 21. yüzyıllarda konuşulan ve yazılan Türkçe seslerin ve yazım kuralları açısından değişiklikler olmuş ve bunların standartlaşması mecburi hale gelmiştir.

Tüm bunları göz önüne aldığımızda, hele ki dilbilimi, yabancı kelimelere karşılık üretme, yeni sözcük üretiminin de olmadığını düşündüğümüzde şu sonuca varıyoruz: Üretimsizlik dili, dil insana dair her şeyi ve dolayısıyla milli kimliği derinden yaralamakta, yok oluşa sürüklemektedir.

Dolayısıyla gençlikten başlayan bir topyekûn üretim faaliyetine girişmek önümüzdeki en yakıcı görevlerden biridir. Dilimizi ve kimliğimizi birleştirmenin yolu her alanda üretimden geçiyor.

Tek Kelime Daha Etme!

Dil üzerindeki yozlaşmada dikkatleri çeken bir başka mesele de sınırlı kelime ile gün geçirme ve argo-jargon kullanımıdır. Toplumların bozulması ve hegemonyaya teslim olması insandan başlar. Egemen güçler sömürgeleştirmeyi amaçladığı toplumların neredeyse tüm yaşam alanlarına müdahale ederek en başta insanların bireycileşmesine disiplinden uzak, savruk bir yaşam tarzına sahip olmasına, dolayısıyla kabalaşmasına sebep olur. Üşengeç, düzensiz ve kaba toplumlarda insanlar çok sınırlı kelime haznesiyle ve argo söz kullanmaksızın bir cümle bile kurmadan gün geçirirler. Günümüzde genç ve orta yaşlı kesimlerin çokça kullandığı “eyvallah”, “sıkıntı yok”, “hee”, “la”, “hişş” gibi sözcük, söz grupları ve ünlemler, bir kafeteryada, otobüste, arkadaş grubu içerisinde ve daha birçok sahada iletişimi zorlaştırmaktadır. İletişimin çıkmaza girmesi, nihayetinde insanları yalnızlaştırmakta ve bozuk, sömürücü düzenin emrine vermektedir. Aynı şekilde argo ve küfür özendirmesinin yol açtığı küfürsüz konuşamama “hastalığı” da benzer sonuçlar doğurmaktadır.

Yozlaşmanın bu alanı edebiyatla doğrudan alakalıdır. Kurgu edebiyat, ifade özgürlüğü adı altında küfre özendirme, dili niteliksizleştirme operasyonuna karşı durmak ve başarısız kılmak için, edebiyat alanında verilen bu ürünlerin tam eleştirisini yaparak ve gençliği dil ve edebiyat alanında çalışmalar yapmaya özendirecek projelerin başlatılıp desteklenmesiyle güçten düşürmek görev edinilmelidir.

Pusulamız Mustafa Kemal

Bilimin yol göstericiliğinde mücadeleyi bizlere öğreten Büyük Devrimci Önderimiz Mustafa Kemal Atatürk, dil konusunda şu öğütleri vermiştir:

“Türk milletinin dili, Türkçedir. Türk dili dünyada en güzel, en zengin ve en kolay olabilecek bir dildir. Onun için her Türk dilini çok sever ve onu yükseltmek için çalışır. Bizde Türk dili, Türk milleti için mukaddes bir hazinedir. Çünkü Türk milleti geçirdiği nihayetsiz hadiseler içinde ahlakının, ananelerinin, hatıralarının, menfaatlerinin, velhasıl bugün kendi milliyetini yapan her şeyin dili sayesinde muhafaza olunduğunu görüyor. Türk dili, Türk milletinin kalbidir, zihnidir.”

“Milli his ile dil arasındaki bağ çok kuvvetlidir. Dilin milli ve zengin olması milli hissin inkişafında başlıca müessirdir. Türk dili dillerin en zenginlerindendir, yeter ki bu dil şuurla işlensin.”

“Ülkesinin yüksek istiklalini korumasını bilen Türk milleti, dilini de yabancı dillerin boyunduruğundan kurtarmalıdır.”

Bu sözleri dilin yozlaşması hususunda bir mücadele pusulası olarak görüp işe koyulmak her Türk gencinin görevidir.

Samet Ümit Çilburunoğlu

TGB Ankara İl Yöneticisi

tgb.gen.tr

İstiklal Marşı’nın, Büyük Millet Meclisinde kopan coşkun alkışlar eşliğinde kabul edilişinin üzerinden tam 98 yıl geçmiş bulunuyor. Batılı emperyalistlerin işgali sürerken milleti bütünleştiren yegane değer, 98 yıl önce üstlendiği görevi bugün de sürdürüyor ve sürdürecektir. O gün Türk milletinin mücadeleci ruhunu perçinleyen ve ona cesaret veren marşımız, bugün 19 Mayıs’ın 100. yılında zor ama yerine getirilmesi zorunlu bir görev koyuyor önümüze: İstiklal-i Tam Türkiye!

MİLLİ ŞAİR: MEHMET AKİF
1873 yılı Aralık ayında İstanbul’da doğan şairin babası “Temiz” sıfatı ile anılan Fatih Medresesi müderrisi Mehmet Tahir Efendi, annesi Emine Şerife Hanım’dır. Öğrenim hayatı Emir Buhari Mahalle Mektebi’nde başlayıp ibtidai mektebinde devam ederken yıllar sonra Safahat adlı eserinde ‘Hem babam hem hocamdır, ne biliyorsam kendisinden öğrendim’ diye tanıtacağı babasından Arapça dersleri almıştır. Babasının öğrencileri olan Mühürdar Emin Paşanın oğulları Mahmud Kemal ve Ahmet Tevfik ile arkadaşlık etmiş ve büyük kardeş Mahmud Kemal ile beraber henüz 6 yaşındayken manzumeler yazmaya başlamıştır.
Fatih Merkez Rüşdiyesi, Mülkiye Mektebi, Mülkiye Baytar Mektebi’nde öğrenime devam ederken hem babasını kaybediyor hem de büyük Fatih yangınında evini. Tüm bunlara rağmen mücadele edip Baytar Mektebini birincilikle bitirdikten sonra memuriyetini almıştır. Görev süresi boyunca Anadolu, Rumeli, Şam ve çevresinde bulaşıcı hayvan hastalıkları ile ilgili incelemeler yaptığı sırada halkla teması kuvvetlenmiş ve çeşitli bölgelerde yaşayan halkın dertleri hakkında direkt bilgi sahibi olmuştur. Bundandır şiirlerinde realizmin etkisini çokça görür, isabetli çözümlere rastlarız.
II. Meşrutiyet’in ilanından sonra şiirlerini ve yazılarını Sırat-ı Mustakim dergisinde başyazarken yayımlamıştır. Edebiyat aracılığı ile Milli Mücadele yıllarında halkı cesaretlendirmiştir. Birçok devlet kurumunda çeşitli görevlerde bulunduktan sonra 5 Haziran 1920’de Mustafa Kemal Paşa’nın teklifi üzerine Burdur milletvekili seçilmiş ve Anadolu’nun büyük bir kısmına ziyaretlerde bulunup halkı Milli Mücadele’ye teşvik edici konuşmalar yapmıştır. Bunlardan en önemlisi Kastamonu’da yaptığıdır. Bütün dünyanın siyasi durumunu ele alan ve Türk milletini felakete sürükleyecek Sevr Antlaşması’nın fenalığını halka aktaran önemli bir belge niteliğindedir. Bu konuşma ve diğerleri Sebîlürreşâd dergisinin İstanbul ve Ankara’da çıkmış olan dört farklı sayısında yayınlanmıştır.
Burdur milletvekili iken İstiklal Marşı’nın şairi olacak ve Milli Şair olarak anılmaya başlanacaktır. Ama bu Mehmet Akif’in Milli Mücadele’ye ne ilk ne de son katkısı olacaktır.

KAHRAMAN TÜRK ORDUSUNA VE TÜRK MİLLETİNE İTHAFEN

Milli Mücadele’nin en ateşli günleri yaşanıyor. Yunan süngüleri Anadolu içlerine kadar girmiş, Damat Ferit Paşa Hükümeti Sevr Antlaşmasını imzalamış, cephelerden yakıcı haberler geliyorken ve meclis en heyecanlı günlerini yaşıyorken İstiklal Marşı ‘Kahraman Ordumuza’ ithafıyla kaleme alınıyor.
Milli mücadeleler tam inanmışlıkla ve cesaretle boyanmış mücadele ruhuyla kazanılır. İşte vaziyet tam da buyken mecliste dile getiriliyor ve bir milli marşın ihtiyacına karar veriliyor. Hakimiyet-i Milliye gazetesinde yayınlanan bir genelgeyle yarışma yapılacağı duyuruluyor.
Yüzlerce şiir arasından şartlara uyan 6 şiir değerlendirilirken dönemin Eğitim Bakanı Hamdullah Suphi, Mehmet Akif’ten bir şiir yazmasını ister ancak 26 Şubat 1921 tarihli meclis tutanaklarında geçen Hasan Basri’nin ‘’Mehmet Akif o zilleti irtikap etmez, katiyen ona tenezzül etmez.’’ ifadesiyle Mehmet Akif’in yarışma ödülünü doğru bulmadığı için yarışmaya katılmadığı anlaşılır.
‘’…o benim milletimindir ancak’’ sözleri boşuna yazılmamıştır. Mehmet Akif maddi geçim sıkıntıları içindeyken ve 5 çocuğuna bakmak zorundayken bile o mükafata tenezzül etmeyerek Milli Mücadele ruhuna sahip ve millet anlayışını kavramış bir vatanperver olduğunu göstermiştir.
Kazanması durumunda yarışma şartlarının istediği gibi düzenleneceği söylenerek ikna edilmiş ve İstiklal Marşı 1 Mart günü Hasan Basri’nin önergesi üzerine Hamdullah Suphi tarafından okunmuştur. İlk mısradan sonra ve okunan tüm dörtlüklerin ardından mecliste alkışlar kopmuştur. İstiklal Marşı, 12 Mart günü mecliste uzun müzakereler sonucu oy çokluğuyla kabul edilmiş ve bir kez daha –bu kez herkes ayakta- coşkuyla okunmuştur. Hasan Basri Çantay, Akifname adlı eserinde Mustafa Kemal Paşa’nın marş okunurken sıraların önünde ayakta dinlediğini ve sürekli alkışladığını kaydeder.
Halkla devamlı temas halinde bulunan, onun ihtiyaçlarını, inanışlarını, önceliğinin vatan ve hürriyet olduğunu bilen Mehmet Akif şiirindeki manevi kavramları ümmetçilik anlayışından daha fazla millet olmanın önemi üzerine kurmuştur. İstiklâl Marşı, Mehmed Âkif’in de aynı yorgunluk, umutsuzluk, hüzün içinde yaşadığı günlerin mahsulü olmuştur.

VAZİFEYE ATILIYORUZ!

Adı üstünde İstiklal’in marşı. Bir millete ait böylesine hisli, yürekli, uyum içinde değerler ancak o millet can alıcı süreçlerden geçerken inşa ediliyor. İstiklal mücadelesine omuz veren Türk milleti, kendine ithaf edilen bu coşkun mısraların kararlılığı ve inanmışlığıyla zafere yürüyor. Ve aynı Türk milleti bugün yine bir Vatan Savaşı vermekte. Ekonomi, eğitim, kültür-sanat, askeri ve siyasi alanlarda emperyalist saldırılara maruz kalıyor. Türk gencinin önüne düşen görev, bu can alıcı dönemlerde İstiklal Marşı, Öğrenci Andı, Gençliğe Hitabe kararlılığı ve azmi ile Atatürk’ün devrimci programının iktidar olacağı tam bağımsız ve gerçekten demokratik Türkiye’ye yakışır biçimde, milletin karakterini belirleyen ve o milleti bütünleştiren değerlere yarin elini tutar gibi sımsıkı sarılmaktır. Ve şairin de söylediği gibi KORKMAdan 19 Mayıs’a, zaferlere yürümektir.

Samet Ümit Çilburunoğlu
TGB Ankara İl Yöneticisi

tgb.gen.tr

İstiklal Marşı’nın, Büyük Millet Meclisinde kopan coşkun alkışlar eşliğinde kabul edilişinin üzerinden tam 98 yıl geçmiş bulunuyor. Batılı emperyalistlerin işgali sürerken milleti bütünleştiren yegane değer, 98 yıl önce üstlendiği görevi bugün de sürdürüyor ve sürdürecektir. O gün Türk milletinin mücadeleci ruhunu perçinleyen ve ona cesaret veren marşımız, bugün 19 Mayıs’ın 100. yılında zor ama yerine getirilmesi zorunlu bir görev koyuyor önümüze: İstiklal-i Tam Türkiye!

MİLLİ ŞAİR: MEHMET AKİF
1873 yılı Aralık ayında İstanbul’da doğan şairin babası “Temiz” sıfatı ile anılan Fatih Medresesi müderrisi Mehmet Tahir Efendi, annesi Emine Şerife Hanım’dır. Öğrenim hayatı Emir Buhari Mahalle Mektebi’nde başlayıp ibtidai mektebinde devam ederken yıllar sonra Safahat adlı eserinde ‘Hem babam hem hocamdır, ne biliyorsam kendisinden öğrendim’ diye tanıtacağı babasından Arapça dersleri almıştır. Babasının öğrencileri olan Mühürdar Emin Paşanın oğulları Mahmud Kemal ve Ahmet Tevfik ile arkadaşlık etmiş ve büyük kardeş Mahmud Kemal ile beraber henüz 6 yaşındayken manzumeler yazmaya başlamıştır.
Fatih Merkez Rüşdiyesi, Mülkiye Mektebi, Mülkiye Baytar Mektebi’nde öğrenime devam ederken hem babasını kaybediyor hem de büyük Fatih yangınında evini. Tüm bunlara rağmen mücadele edip Baytar Mektebini birincilikle bitirdikten sonra memuriyetini almıştır. Görev süresi boyunca Anadolu, Rumeli, Şam ve çevresinde bulaşıcı hayvan hastalıkları ile ilgili incelemeler yaptığı sırada halkla teması kuvvetlenmiş ve çeşitli bölgelerde yaşayan halkın dertleri hakkında direkt bilgi sahibi olmuştur. Bundandır şiirlerinde realizmin etkisini çokça görür, isabetli çözümlere rastlarız.
II. Meşrutiyet’in ilanından sonra şiirlerini ve yazılarını Sırat-ı Mustakim dergisinde başyazarken yayımlamıştır. Edebiyat aracılığı ile Milli Mücadele yıllarında halkı cesaretlendirmiştir. Birçok devlet kurumunda çeşitli görevlerde bulunduktan sonra 5 Haziran 1920’de Mustafa Kemal Paşa’nın teklifi üzerine Burdur milletvekili seçilmiş ve Anadolu’nun büyük bir kısmına ziyaretlerde bulunup halkı Milli Mücadele’ye teşvik edici konuşmalar yapmıştır. Bunlardan en önemlisi Kastamonu’da yaptığıdır. Bütün dünyanın siyasi durumunu ele alan ve Türk milletini felakete sürükleyecek Sevr Antlaşması’nın fenalığını halka aktaran önemli bir belge niteliğindedir. Bu konuşma ve diğerleri Sebîlürreşâd dergisinin İstanbul ve Ankara’da çıkmış olan dört farklı sayısında yayınlanmıştır.
Burdur milletvekili iken İstiklal Marşı’nın şairi olacak ve Milli Şair olarak anılmaya başlanacaktır. Ama bu Mehmet Akif’in Milli Mücadele’ye ne ilk ne de son katkısı olacaktır.

KAHRAMAN TÜRK ORDUSUNA VE TÜRK MİLLETİNE İTHAFEN

Milli Mücadele’nin en ateşli günleri yaşanıyor. Yunan süngüleri Anadolu içlerine kadar girmiş, Damat Ferit Paşa Hükümeti Sevr Antlaşmasını imzalamış, cephelerden yakıcı haberler geliyorken ve meclis en heyecanlı günlerini yaşıyorken İstiklal Marşı ‘Kahraman Ordumuza’ ithafıyla kaleme alınıyor.
Milli mücadeleler tam inanmışlıkla ve cesaretle boyanmış mücadele ruhuyla kazanılır. İşte vaziyet tam da buyken mecliste dile getiriliyor ve bir milli marşın ihtiyacına karar veriliyor. Hakimiyet-i Milliye gazetesinde yayınlanan bir genelgeyle yarışma yapılacağı duyuruluyor.
Yüzlerce şiir arasından şartlara uyan 6 şiir değerlendirilirken dönemin Eğitim Bakanı Hamdullah Suphi, Mehmet Akif’ten bir şiir yazmasını ister ancak 26 Şubat 1921 tarihli meclis tutanaklarında geçen Hasan Basri’nin ‘’Mehmet Akif o zilleti irtikap etmez, katiyen ona tenezzül etmez.’’ ifadesiyle Mehmet Akif’in yarışma ödülünü doğru bulmadığı için yarışmaya katılmadığı anlaşılır.
‘’…o benim milletimindir ancak’’ sözleri boşuna yazılmamıştır. Mehmet Akif maddi geçim sıkıntıları içindeyken ve 5 çocuğuna bakmak zorundayken bile o mükafata tenezzül etmeyerek Milli Mücadele ruhuna sahip ve millet anlayışını kavramış bir vatanperver olduğunu göstermiştir.
Kazanması durumunda yarışma şartlarının istediği gibi düzenleneceği söylenerek ikna edilmiş ve İstiklal Marşı 1 Mart günü Hasan Basri’nin önergesi üzerine Hamdullah Suphi tarafından okunmuştur. İlk mısradan sonra ve okunan tüm dörtlüklerin ardından mecliste alkışlar kopmuştur. İstiklal Marşı, 12 Mart günü mecliste uzun müzakereler sonucu oy çokluğuyla kabul edilmiş ve bir kez daha –bu kez herkes ayakta- coşkuyla okunmuştur. Hasan Basri Çantay, Akifname adlı eserinde Mustafa Kemal Paşa’nın marş okunurken sıraların önünde ayakta dinlediğini ve sürekli alkışladığını kaydeder.
Halkla devamlı temas halinde bulunan, onun ihtiyaçlarını, inanışlarını, önceliğinin vatan ve hürriyet olduğunu bilen Mehmet Akif şiirindeki manevi kavramları ümmetçilik anlayışından daha fazla millet olmanın önemi üzerine kurmuştur. İstiklâl Marşı, Mehmed Âkif’in de aynı yorgunluk, umutsuzluk, hüzün içinde yaşadığı günlerin mahsulü olmuştur.

VAZİFEYE ATILIYORUZ!

Adı üstünde İstiklal’in marşı. Bir millete ait böylesine hisli, yürekli, uyum içinde değerler ancak o millet can alıcı süreçlerden geçerken inşa ediliyor. İstiklal mücadelesine omuz veren Türk milleti, kendine ithaf edilen bu coşkun mısraların kararlılığı ve inanmışlığıyla zafere yürüyor. Ve aynı Türk milleti bugün yine bir Vatan Savaşı vermekte. Ekonomi, eğitim, kültür-sanat, askeri ve siyasi alanlarda emperyalist saldırılara maruz kalıyor. Türk gencinin önüne düşen görev, bu can alıcı dönemlerde İstiklal Marşı, Öğrenci Andı, Gençliğe Hitabe kararlılığı ve azmi ile Atatürk’ün devrimci programının iktidar olacağı tam bağımsız ve gerçekten demokratik Türkiye’ye yakışır biçimde, milletin karakterini belirleyen ve o milleti bütünleştiren değerlere yarin elini tutar gibi sımsıkı sarılmaktır. Ve şairin de söylediği gibi KORKMAdan 19 Mayıs’a, zaferlere yürümektir.

Samet Ümit Çilburunoğlu
TGB Ankara İl Yöneticisi

tgb.gen.tr