“Ben sporcunun zeki, çevik ve aynı zamanda ahlaklısını severim.”
Mustafa Kemal Atatürk

Trabzonspor U-19 takımı, geçtiğimiz günlerde dünyanın en prestijli futbol şampiyonası olan Şampiyonlar Ligi’nin gençlik turnuvası UEFA Gençlik Ligi’nde final oynayan ilk Türk takımı olup şampiyon olamasa dahi Türk milletinin gönlünde büyük bir taht kurdu. Karşılaştıkları rakip ise bünyesinde dünyanın en büyük futbolcularını yetiştiren; Messi, Xavi, İniesta gibi futbolcuları yetiştirmiş, Barcelona’ya karşı can hıraş mücadelesini, tüm Türk milleti Galatasaraylısı, Fenerbahçelisi, Beşiktaşlısı ayırmadan ayakta alkışladı. Golü attıktan sonra gözyaşlarına boğulan Bican ile de hep birlikte duygulandık. Mısır ekmeği ile büyüyen Maçka dağının cesur yüreklerinin milyonlarla dolar sermaye gücüne karşı gösterdikleri performans, adeta Türk sporunun geleceği için umut oldu. Futbolun parayla döndüğü şu piyasa ortamında yeni bir Türk ekolünün yaratılmasında öncü oldular.

Salçalı ekmekten gelen sır

Bugünden baktığımızda pek duyulmasa da yapılan başarı, söylenen sözler aslında Türk futbolunun ve beraberinde Türk sporunun geleceği açısından büyük önem arz ediyor. Trabzon’un herhangi bir yaylasına gittiğinizde, Doğu Anadolu’muzun meralarına gezdiğinizde, Trakya’nın sokaklarına indiğinizde futbol oynayan çocuklara rastlamanız mümkün. Yıllarca tüm Türk çocukları: “anne salçalı ekmek var mı? Su verebilir misin?” gibi cümlelerle büyümüştür. Aslında arkadaşlık, o sokaklarda gelişmiş ve boy göstermiştir. Salçalı ekmeği bölüşmek, aynı şişeden ağzını değdirmeden su içmek bu toprakların mayasındaki güzel anılardır. Maçka yaylalarından Hami’ler, Batman köylerinden Yunus Emre Konak’lar ve daha nicesini çıkarmış olan bir geleneğe de sahibiz. O yüzden devamında gelişen sorunlara, aksaklıklara, sakatlıklara bakmaksızın 87 milyonluk bir ülkenin 20 milyon gencinden Ballon D’or kazanan bir sporcu neden çıkmasın? Torpillerin önüne geçen ve ket vurarak bu başarıyı sağlamada büyük etken olan Ertuğrul Doğan’ı da tebrik etmek gerekir. Bu sayede paranın önüne yeteneğin koyulmasını sağlayarak bu başarı tinsalinin mimarlarının başında gelmektedir.

Trabzonspor U-19 takımında oynayan Onuralp’ler, Oğuzhan’lar, Erol Can’lar ve daha nicesi sokaktan, kaldırımdan bu arkadaş payesinden geçerek gururumuz oldular. Onlar da sokakta oynarken takma adlarla, idollerinin adlarıyla oynamışlardır. Nasıl ki 80’lerin çocukları Maradona ve Van Basten ise, 90’ların çocukları Zidane ve Fenomen Ronaldo ise, 2000’lerin çocukları Hagi ve Alex ise, 2010’ların çocukları Ronaldo ve Messi ise sırada 30’ların, 40’ların çocuklarının Oğuzhanlar, Onuralpler olması imkansız değildir. 

Özkan Sümer Gerçeği

Tabii ki diğer yandan da Trabzonspor U-19 takımının bu başarısının arkasında “sosyalist” kimliğiyle tanınan, 60’larva Mehmet Ali Aybarların kurduğu Türkiye İşçi Partisi’nin (TİP) üyesi olan değerli isim Özkan Sümer’in çabalarını ve sermayeye karşı bayrak açışını anmadan, bilmeden geçemezdik. Peki ya Trabzonspor akademisine ne yapmıştı? Neler kazandırmıştı?

Bunun için biraz geriye gidip futbolun kurulduğu zamanların ruhunu irdelemek gerekir. The English Game adlı filmi izleyenler veya futbola ilgisi olanlar bilir. Futbol, ilk çıktığında zenginlere yönelik, kendi kuralları olan, oyun içinde dahi farklı kural değişiklikleri olan bir oyundu. Ta ki ilk işçi sınıfı takımı olan Darwen FC kurulana değin. Darwen FC takımı o günlerde sadece zengin sporu olan futbola yeni bir soluk getirerek bugünlerdeki Brezilya sokaklarına, Maçka dağlarına kadar herkesin dilinde olan futbolun yaygınlaşmasını sağladı. Dünyanın dört bir yanından örnek verecek olursak Arjantin’de Boca Juniors, Almanya’da Schalke 04, İtalya’da Livorno; ülkemizde ise Adana Demirspor, Zonguldak Kömürspor gibi takımlar işçilerin takımı olarak bilinirler.

Bu temelde en çok bilinen örnek olan Liverpool’un bugünkü Liverpool olmasını sağlayan Bill Shankly ekol bir isim olmuştur. Liverpool’un başına gelmeden önceki dönemde Liverpool 2. ligde önemli bir başarısı olmayan bir kulüp sadece kendi işçi sınıfına dayalı, kendi gençlerine dayalı bir sistemle yenilmez hale gelmiştir. Bugün hâlâ Liverpool, dünyanın en büyük kulüpleri arasındaysa bunu Shankly’e borçludur.

O yüzden Shankly Liverpool için neyse Özkan Sümer de Trabzonspor için odur. Bazıları kaderini milyonlarca dolar sermayeye bırakırken bazıları da kaderini kendi oyuncularıyla, kendi topraklarının birikimiyle çizer. Özkan Sümer’in karakteri ve Trabzonspor’a kattığı bilinç, oluşturduğu temel, bu başarının tesadüf olmadığının da en büyük kanıtıdır. Futbol oynadığı dönemde de teknik direktörlük yaptığı dönemde de adeta Türk sporu için mihenk taşı olmuş büyük bir miras bırakmıştır. Ezilenden yana, kapitalist hegemonyanın hezeyanlarına karşı dik duruşuyla yarattığı bu miras, bugünün gerçeğini oluşturmuştur.

Peki ya ne yapmalı?

Bugünün yetenekli çocukları, geleceğin yıldızları olarak görülen Trabzonspor U-19 takımı aslında bize şunu da gösterdi. Milyonlarca dolar harcamadan, kulüpleri amansız borca sokmadan, yaşının son demlerinde adeta tatile gelen futbolculara harcanan paranın sadece küçük bir kısmı ile ne denli başarı geldiğini göstermiş oldular. Dört büyüklere ve tüm Anadolu kulüplerimize büyük bir ders niteliğindedir bu olanlar. Bundan sonra Türk milletine, kamuoyuna düşen görev, bu yiğitlerimizi magazinsel olaylardan uzak tutup yeni Batuhan Karadeniz, Muhammed Demirci, Emre Mor gibi vakalar yaşatmadan Türk futboluna ve sporuna kazandırmak için elbirliğiyle çaba göstermekten geçer.

Son olarak, sene sonunda tüm U-19 takımıyla profesyonel sözleşme imzalama sözü veren Sayın Fatih Tekke’ye, sportif direktör Sayın Şenol Güneş’e, kulüp başkanı sayın Ertuğrul Doğan’a ve özellikle U-19 teknik direktörü Fuat Saka ve ekibine çok teşekkürler.

“Ben sporcunun zeki, çevik ve aynı zamanda ahlaklısını severim.”
Mustafa Kemal Atatürk

Trabzonspor U-19 takımı, geçtiğimiz günlerde dünyanın en prestijli futbol şampiyonası olan Şampiyonlar Ligi’nin gençlik turnuvası UEFA Gençlik Ligi’nde final oynayan ilk Türk takımı olup şampiyon olamasa dahi Türk milletinin gönlünde büyük bir taht kurdu. Karşılaştıkları rakip ise bünyesinde dünyanın en büyük futbolcularını yetiştiren; Messi, Xavi, İniesta gibi futbolcuları yetiştirmiş, Barcelona’ya karşı can hıraş mücadelesini, tüm Türk milleti Galatasaraylısı, Fenerbahçelisi, Beşiktaşlısı ayırmadan ayakta alkışladı. Golü attıktan sonra gözyaşlarına boğulan Bican ile de hep birlikte duygulandık. Mısır ekmeği ile büyüyen Maçka dağının cesur yüreklerinin milyonlarla dolar sermaye gücüne karşı gösterdikleri performans, adeta Türk sporunun geleceği için umut oldu. Futbolun parayla döndüğü şu piyasa ortamında yeni bir Türk ekolünün yaratılmasında öncü oldular.

Salçalı ekmekten gelen sır

Bugünden baktığımızda pek duyulmasa da yapılan başarı, söylenen sözler aslında Türk futbolunun ve beraberinde Türk sporunun geleceği açısından büyük önem arz ediyor. Trabzon’un herhangi bir yaylasına gittiğinizde, Doğu Anadolu’muzun meralarına gezdiğinizde, Trakya’nın sokaklarına indiğinizde futbol oynayan çocuklara rastlamanız mümkün. Yıllarca tüm Türk çocukları: “anne salçalı ekmek var mı? Su verebilir misin?” gibi cümlelerle büyümüştür. Aslında arkadaşlık, o sokaklarda gelişmiş ve boy göstermiştir. Salçalı ekmeği bölüşmek, aynı şişeden ağzını değdirmeden su içmek bu toprakların mayasındaki güzel anılardır. Maçka yaylalarından Hami’ler, Batman köylerinden Yunus Emre Konak’lar ve daha nicesini çıkarmış olan bir geleneğe de sahibiz. O yüzden devamında gelişen sorunlara, aksaklıklara, sakatlıklara bakmaksızın 87 milyonluk bir ülkenin 20 milyon gencinden Ballon D’or kazanan bir sporcu neden çıkmasın? Torpillerin önüne geçen ve ket vurarak bu başarıyı sağlamada büyük etken olan Ertuğrul Doğan’ı da tebrik etmek gerekir. Bu sayede paranın önüne yeteneğin koyulmasını sağlayarak bu başarı tinsalinin mimarlarının başında gelmektedir.

Trabzonspor U-19 takımında oynayan Onuralp’ler, Oğuzhan’lar, Erol Can’lar ve daha nicesi sokaktan, kaldırımdan bu arkadaş payesinden geçerek gururumuz oldular. Onlar da sokakta oynarken takma adlarla, idollerinin adlarıyla oynamışlardır. Nasıl ki 80’lerin çocukları Maradona ve Van Basten ise, 90’ların çocukları Zidane ve Fenomen Ronaldo ise, 2000’lerin çocukları Hagi ve Alex ise, 2010’ların çocukları Ronaldo ve Messi ise sırada 30’ların, 40’ların çocuklarının Oğuzhanlar, Onuralpler olması imkansız değildir. 

Özkan Sümer Gerçeği

Tabii ki diğer yandan da Trabzonspor U-19 takımının bu başarısının arkasında “sosyalist” kimliğiyle tanınan, 60’larva Mehmet Ali Aybarların kurduğu Türkiye İşçi Partisi’nin (TİP) üyesi olan değerli isim Özkan Sümer’in çabalarını ve sermayeye karşı bayrak açışını anmadan, bilmeden geçemezdik. Peki ya Trabzonspor akademisine ne yapmıştı? Neler kazandırmıştı?

Bunun için biraz geriye gidip futbolun kurulduğu zamanların ruhunu irdelemek gerekir. The English Game adlı filmi izleyenler veya futbola ilgisi olanlar bilir. Futbol, ilk çıktığında zenginlere yönelik, kendi kuralları olan, oyun içinde dahi farklı kural değişiklikleri olan bir oyundu. Ta ki ilk işçi sınıfı takımı olan Darwen FC kurulana değin. Darwen FC takımı o günlerde sadece zengin sporu olan futbola yeni bir soluk getirerek bugünlerdeki Brezilya sokaklarına, Maçka dağlarına kadar herkesin dilinde olan futbolun yaygınlaşmasını sağladı. Dünyanın dört bir yanından örnek verecek olursak Arjantin’de Boca Juniors, Almanya’da Schalke 04, İtalya’da Livorno; ülkemizde ise Adana Demirspor, Zonguldak Kömürspor gibi takımlar işçilerin takımı olarak bilinirler.

Bu temelde en çok bilinen örnek olan Liverpool’un bugünkü Liverpool olmasını sağlayan Bill Shankly ekol bir isim olmuştur. Liverpool’un başına gelmeden önceki dönemde Liverpool 2. ligde önemli bir başarısı olmayan bir kulüp sadece kendi işçi sınıfına dayalı, kendi gençlerine dayalı bir sistemle yenilmez hale gelmiştir. Bugün hâlâ Liverpool, dünyanın en büyük kulüpleri arasındaysa bunu Shankly’e borçludur.

O yüzden Shankly Liverpool için neyse Özkan Sümer de Trabzonspor için odur. Bazıları kaderini milyonlarca dolar sermayeye bırakırken bazıları da kaderini kendi oyuncularıyla, kendi topraklarının birikimiyle çizer. Özkan Sümer’in karakteri ve Trabzonspor’a kattığı bilinç, oluşturduğu temel, bu başarının tesadüf olmadığının da en büyük kanıtıdır. Futbol oynadığı dönemde de teknik direktörlük yaptığı dönemde de adeta Türk sporu için mihenk taşı olmuş büyük bir miras bırakmıştır. Ezilenden yana, kapitalist hegemonyanın hezeyanlarına karşı dik duruşuyla yarattığı bu miras, bugünün gerçeğini oluşturmuştur.

Peki ya ne yapmalı?

Bugünün yetenekli çocukları, geleceğin yıldızları olarak görülen Trabzonspor U-19 takımı aslında bize şunu da gösterdi. Milyonlarca dolar harcamadan, kulüpleri amansız borca sokmadan, yaşının son demlerinde adeta tatile gelen futbolculara harcanan paranın sadece küçük bir kısmı ile ne denli başarı geldiğini göstermiş oldular. Dört büyüklere ve tüm Anadolu kulüplerimize büyük bir ders niteliğindedir bu olanlar. Bundan sonra Türk milletine, kamuoyuna düşen görev, bu yiğitlerimizi magazinsel olaylardan uzak tutup yeni Batuhan Karadeniz, Muhammed Demirci, Emre Mor gibi vakalar yaşatmadan Türk futboluna ve sporuna kazandırmak için elbirliğiyle çaba göstermekten geçer.

Son olarak, sene sonunda tüm U-19 takımıyla profesyonel sözleşme imzalama sözü veren Sayın Fatih Tekke’ye, sportif direktör Sayın Şenol Güneş’e, kulüp başkanı sayın Ertuğrul Doğan’a ve özellikle U-19 teknik direktörü Fuat Saka ve ekibine çok teşekkürler.

‘’Mademki Türk’üz, o halde bir Türk gibi görür, bir Türk gibi düşünür, bir Türk gibi davranırız ve bir Türk gibi yazarız.’’ -Ömer Seyfettin
Tarihler boyu dil, bir milletin varoluş sebebidir. Dil sayesinde milletler, duygularını, düşüncelerini, tüm varlıkları kendilerine göre seslendirirler. Dil bir milletin sese dönüşmüş halidir. Dil bir bakıma bir milletin düşünce sisteminin nasıl bir şekilde geliştiğini gösteren temel araçtır. Milletlerin hayat görüşleri, düşünce tarzları, zekâ keskinliği, ruh derinliği ve duygu inceliği o milletin dilinde saklıdır.  Atasözlerimizde de belirtildiği gibi dil düşüncenin bir bakıma aynası konumundadır.  İlk insan dilinin ise hangi yollarla  ve ne şekilde meydana geldiği sorusu üzerine Eski Çağ’da özellikle Hintli, Yunanlı ve Romalı bilginlerden günümüze kadar pek çok teori ileri sürmüşlerdir. Bu teorilerin bir kısmını şöyle sıralayabiliriz: Dil,Tanrı’nın insanlara verdiği tabiatüstü bir yetenektir; fonetik bir evrim ve gelişimin sonucudur; rastgele ortaya çıkan insan ruhundan gelen bir yansımadır; hayatın zorunluluklarından doğmuştur; tarih öncesi kurban ayinlerinin zorladığı bir olaydır; maddî kültürün bir yankısıdır. Bunların yanı sıra; yansıma teorisi, ünlem teorisi, iş teorisi, psikolojik teorisi, ay-dil teorisi, güneş-dil teorisi, ilahî kaynak teorisi gibileri de bunlardan bazılarıdır.

Türkçemizin Kökeni
Türkçemize dair ise ilk bulgular Sümer kaynaklarında rastlanan birkaç kelimeden ibarettir. Türkçemizin yazıya geçirilen en eski metni ise Moğolistan’da bulunmuş, 6 satırlık bir metinden oluşan Çoyr Anıtıdır. Tarihimizde ise Köktürklerden günümüze kadar gelmiş ‘’Orhun Abideleri’’  yine Moğolistan’da bulunmuş olan Tonyukuk, Kül Tigin ve Bilge Kağan’ın adına dikilmiş olan abideler Türklerin devlet yönetimini, günlük hayatını gibi konuları ele alan hacimce en büyük metinlerdir. 7-10. Yüzyıl içerisinde Türkçe, Macaristan’dan Güney Sibirya’ya ve Moğolistan içlerine kadar uzanan sahada Göktürk harfleriyle yazılan bir yazılı dil olarak kullanılmıştır. 10. Yüzyılda ise  Kâşgar ve Balasagun civarında ortaya çıkan yeni bir Türk kültür çevresi Türkçemiz açısından tarihi önemde olan Kutadgu Bilig ve Divanü Lugati’t Türk gibi eserleri meydana getirmiştir. Kutadgu Bilig, Yusuf Has Hacip tarafından yazılmış olup günümüz Türkçesi ile ‘’Mutluluk Bilgisi’’ anlamına gelen, devlet yönetim biçimini ele alan bir eserdir. Divanü Lugati’t Türk ise Türkçenin Arapçadan ayrı bir dil olduğunu ve daha zengin bir konumda olduğunu göstermek amacıyla Kaşgarlı Mahmut tarafından yine aynı dönemde yazılan bir eserdir. Divanû Lügati’t-Türk bir sözlük olarak hazırlanmasına rağmen Türk sosyolojisi, psikolojisi, edebiyatı, gelenek ve görenekleriyle ilgili bilgi veren ve nesir parçaları, bazı vakalar çeşitli örneklerle zenginleştirilmiş bir ansiklopedi niteliği göstermektedir.  Sözcükleri örnekleyen atasözleri ve şiirler kullanmıştır. Bu özelliği, onun, kendinden sonraki Türk edebiyatı için çok önemli bir kaynak olmasını sağlamıştır. Bunun yanı sıra eser, Türk kültürünün gelecek kuşaklara aktarılması için de ışık tutmaktadır. O devirdeki Türk boylarını gösteren bir harita bulunmaktadır. Kaşgarlı Mahmut, kelimeleri göçebe boylar arasında gezerek bizzat kendisi derlemiştir. Türk boylarının etnik durumunu şemayla anlatan, Türk toplulukları hakkında bilgi veren bir etnograf olarak da nitelendirebiliriz.

Dilde İki Çizgi
Türkçenin korunmasına yönelik Divan-ı Lügati’t Türk gibi eserler olmasına karşın Türklerin Selçuklularla beraber devlet yönetimlerinin Arap-Fars etkisinde kalması engellenemedi ve  dilde bozulmalara neden oldu. Bu bozulma Anadolu coğrafyasında iki farklı konuşmaya evrilmek durumunda kaldı. Bu evrilme kuşkusuz sınıfsal bir temele dayanıyordu. Anadolu halkının kullandığı öz Türkçe ile sultan ve çevresinin kullandığı Türkçe arasındaki fark, sınıfsal bir farkı net bir şekilde ortaya koymaktaydı.
Dil, girişte de bahsettiğimiz gibi toplumun kültürünü yansıtmaktadır. Anadolu’nun öz Türkçeyi kullanan halkı, içinden halkın sorunlarını anlatan, halk safında eserler veren karakterler çıkarırken sultan çevresinin eser üreticileri bireycilik ve sanatsal olarak yeteneklerini sergilemek için  toplumun dil ve kaygısına hücum ediyordu.(1)

Demokratik Devrimde Türkçe
18. yüzyıldan itibaren Osmanlı’nın sisteminin ekonomik, askeri, siyasi olarak sarsıntıya uğraması ile beraber o dönemdeki saray ve çevresi, tam bağımsızlığı değil Batıya bağlılığı tercih etmişlerdir. Özellikle Tanzimat Döneminde saray ve çevresinin tam anlamıyla Batıya bağlanış sürecinde öz Türkçeden kopuş doruk noktasına ulaşmıştır. Bu yanlış Batılılaşma, Ahmet Mithad Efendi’nin yazdığı ‘’ Felatun Bey ile Rakım Efendi’’ adlı eserinde çok güzel bir biçimde  incelenmiştir. Romandaki iki tipten biri  Felatun Bey, alafranga özentileri olan, kibirli bir tipi temsil eder, çevreye karşı gülünç durumlara düşer. Diğer tip ise bir anlamda Ahmet Mithat’ın kendisidir; yeniliklere açık, çalışkan, gerçekçi, yazarın idealize ettiği bir Osmanlı beyefendisi olan Rakım Efendidir. Bu dönemlerde ise buna karşın  Batıdan her şeyin kopyalanmasına karşı çıkıp  tam bağımsızlığı tercih eden, vatanı ön planda tutan aydınlar da ortaya çıkmıştır. Bu aydınlar, Türkçenin günümüze kadar geliş sürecinde büyük emekler vermiştir ve bunun yanı sıra dil ne kadar kullanılırsa o kadar zenginleşir diyerekten sanatı bir nevi toplum için yaparak ayrıca dili de sadeleştirerek öz Türkçemize dönüşte büyük emekler sarf etmişlerdir. Bunlar hepimizin de yakından tanıdığı Ziya Gökalp, Ömer Seyfettin gibi isimlerdir. Örneğin Ziya Gökalp Lisan isimli şiirinde Türkçenin önemini şöyle ifade etmektedir:

‘’Güzel dil Türkçe bize
Başka dil gece bize.
İstanbul konuşması
En saf, en ince bize

Lisanda sayılır öz
Herkesin bildiği söz;
Manası anlaşılan
Lugata atmadan göz.

Uydurma söz yapmayız,
Yapma yola sapmayız
Türkçeleşmiş Türkçedir;
Eski köke tapmayız.’’(2)

Cumhuriyet Döneminde Öz Türkçeye Dönüş
Tanzimat dönemi sonrası ülke Cihan Harbi’ne girmiş ve devamında Cumhuriyet Dönemi’ne kadar siyasi olaylar neticesiyle çok fazla adım atılamamıştır. Cumhuriyet Dönemi ile beraber dil çalışmalarına büyük bir hız verilmiştir.  Mustafa Kemal Atatürk’ün de üzerinde durduğu en önemli konulardan biri de Türkçemiz ve Türkçemizin sorunlarıydı.  Türkçeyi dünya dilleri arasında önemli bir noktada görmüş ve bu yönde adımlar atılmaya başlanmıştır. Mustafa Kemal Atatürk Türkçemizi hak ettiği yere çıkartıp dille birlikte bir millet bilinci de oluşturmayı hedefliyordu.  Bu nedenle önce Harf Devrimi sonra Dil Devrimi gerçekleştirilmiştir. Mustafa Kemal Atatürk Türkçeye bakış açısını şu sözlerle net bir biçimde ortaya koymuştur:’’ En iyi müdafaa usulu taarruzdur. Şu halde dil alanında türemiş yabancılıklara saldıralım; ağacı bir defa silkeleyelim: görelim hangi çürükler düşecek; kalan sağlamlar bakalım ne kadardır.’’. Bu sözlerden anlaşıldığı gibi Mustafa Kemal Atatürk’ün asıl amacı yıllar boyu Türkçenin içine sızmış olan yabancı kelimelerden kurtulup öz Türkçemizi kullanmayı görev bilip gelecek nesillere arındırılmış, saf bir dil bırakmaktı.  Bununla birlikte kültürün söze dönüşmüş biçimi olan dilimizi de emperyalizmin etkisine karşı bir panzehir görevi olarak da bu saflaşmayı birincil amaç olarak benimsemiştir. Bu sebeple de yapılan devrimlerin ardından peşi sıra halk okuma-yazmaya yöneltmiş, bilimsel ve tarihsel anlamda da Türkçenin araştırılması adına da Türk Dil Kurumu kurulmuştur. Bununla beraber Türk kültürünün de yeni cumhuriyete tanıtılması için 28 Nisan 1930 tarihinde Türk Ocakları’nın VI. Kurultayı’nın son oturumunda Gazi Mustafa Kemal’in direktifi üzerine Afet İnan, 40 imzalı bir önerge sunmuş ve bu önergede Türk tarihini bilimsel olarak araştırmak üzere bir heyet kurulması istenmişti . Heyet, “Türk Tarihinin Ana Hatları” adlı bir çalışma yayımlamıştır. Kitap, Orta Asya’da bir Türk uygarlığı ve bu merkezden başlayan göçlerle Türklerin Çin, Hindistan, Mezopotamya, Mısır, İran, Anadolu’ya giderek o bölgelerin halklarını uygarlaştırdıkları tezini işlemekteydi ve hedef, bu kitabın ana fikrine uygun okul kitapları hazırlanmasıydı . Mustafa Kemal Atatürk dönemindeki ders kitaplarında TDK ve TTK’nın yaptığı yoğun çalışmalar neticesinde hem Türk kültürünün bilinenin aksine Selçuklu ve Osmanlı ile başlamadığı gün yüzüne çıkmıştır. Özellikle 11-13. Yüzyıllar arasındaki Halk Edebiyatı dediğimiz edebi kültürümüze TDK ve TTK’nın yaptığı araştırmalar sonucu günümüze ışık tutmuştur.

Emperyalizm Çağında Türkçenin Korunumu
Bugün Dünya ölçeğinde emperyalist saldırılar çok yönlüdür. Sadece askeri anlamda değil kültürel anlamda bir hegemonya kurma peşinde emperyalizm. Bu kültürel saldırıların başında milletlerin en işlevsel yapısı olan diline saldırmaktadır. Dile saldırıldığı takdirde millet bilincini yok etmeyi amaçlarsınız. Bugün emperyalizm, dünyanın en zengin dilleri arasında yer alan Türkçemize de saldırmakta. Özellikle ‘’plaza ağzı’’ denilen cümleler arası ‘’Havalı’’ yabancı dilden kelimeler, sosyal medyada kullanılan kısaltmalar, sokak ağzının internet ortamına taşınması gibi sebepler de Türkçenin öz kimliğine zarar vermektedir. Bunun yanı sıra emperyalizm de ayrıca Türkleri tarihlerinden ve köklerinden uzaklaştırarak dilin kullanım alanını da daraltmaktadır. Bunun kültürel alanında çıkardıkları film ve dizilerle, özenti müziklerle vs. örerken tarihsel alanını da ülkemiz içerisinde ön plana sunduğu fikirlerle, Z kuşağı safsataları ile, LGBTi özentiliği gibi siyasi misyonlarla yapmaktadır.  Netflix, Amazon Prime gibi küresel ölçekte yayın yapan kültür emperyalizminin sesi olan kuruluşların yayın hayatında sözde gençlik dizileri içerisine ‘’LGBT’’ birey koyarak, ülkeleri, insanları aşağılar nitelikte konuşmaların bol olduğu projeler yaparak dünya gençliğine dolayısıyla Türk gençliğine kötü örnek olmaktadırlar. Tek düze, emperyalizmin çizdiği emperyalist kültürü pompalamaktadırlar. Bunun sonucu olarak da gençler üzerinde yaymaya çalıştıpı bu politika ile birlikte özellikle emperyalizmin karşısında mücadele eden ülkeleri siyasi olarak yenilgiye uğramasına rağmen dil ve kültür anlamında hedef almaktadırlar. Ünlü Çinli Filozof Konfüçyüs’ün dediği gibi;’’ Bir milleti yok etmek istiyorsanız, önce dilini yok etmekten başlarsınız.’’. Dili yok olan bir millet yok olmaya mahkumdur. UNESCO tarafından öz Türkçenin sesi olan Yunus Emre yılı ilan edilen şu güzel günlerde Türkçemizi korumak biz Türk gençliğinin boynunun bir borcudur.

Yağızhan Onat

TGB İSTANBUL İL YÖNETİCİSİ

KAYNAKÇA

(1)    Perinçek Doğu, Parti ve Sanat-Sanat Teorisi Üzerine-, syf.71,Kaynak Yayınları,3. Baskı,2020

(2)    Gökalp Ziya, Yeni Hayat,syf.23,Toker Yayınları,2.Baskı,2005

http://turkdili.gen.tr/tuerk-dili-tarihi.html

https://www.turkcebilgi.com/tanzimat-ve-mesrutiyet-doneminde-turkce-ile-yapilan-calismalar-nelerdir

Tarihçe

https://www.haberturk.com/2021-yunus-emre-ve-turkce-yili-2962067#:~:text=Yunus%20Emre’nin%20do%C4%9Fumunun%20750,ve%20T%C3%BCrk%C3%A7e%20Y%C4%B1l%C4%B1’%20ilan%20etti

‘’Mademki Türk’üz, o halde bir Türk gibi görür, bir Türk gibi düşünür, bir Türk gibi davranırız ve bir Türk gibi yazarız.’’ -Ömer Seyfettin
Tarihler boyu dil, bir milletin varoluş sebebidir. Dil sayesinde milletler, duygularını, düşüncelerini, tüm varlıkları kendilerine göre seslendirirler. Dil bir milletin sese dönüşmüş halidir. Dil bir bakıma bir milletin düşünce sisteminin nasıl bir şekilde geliştiğini gösteren temel araçtır. Milletlerin hayat görüşleri, düşünce tarzları, zekâ keskinliği, ruh derinliği ve duygu inceliği o milletin dilinde saklıdır.  Atasözlerimizde de belirtildiği gibi dil düşüncenin bir bakıma aynası konumundadır.  İlk insan dilinin ise hangi yollarla  ve ne şekilde meydana geldiği sorusu üzerine Eski Çağ’da özellikle Hintli, Yunanlı ve Romalı bilginlerden günümüze kadar pek çok teori ileri sürmüşlerdir. Bu teorilerin bir kısmını şöyle sıralayabiliriz: Dil,Tanrı’nın insanlara verdiği tabiatüstü bir yetenektir; fonetik bir evrim ve gelişimin sonucudur; rastgele ortaya çıkan insan ruhundan gelen bir yansımadır; hayatın zorunluluklarından doğmuştur; tarih öncesi kurban ayinlerinin zorladığı bir olaydır; maddî kültürün bir yankısıdır. Bunların yanı sıra; yansıma teorisi, ünlem teorisi, iş teorisi, psikolojik teorisi, ay-dil teorisi, güneş-dil teorisi, ilahî kaynak teorisi gibileri de bunlardan bazılarıdır.

Türkçemizin Kökeni
Türkçemize dair ise ilk bulgular Sümer kaynaklarında rastlanan birkaç kelimeden ibarettir. Türkçemizin yazıya geçirilen en eski metni ise Moğolistan’da bulunmuş, 6 satırlık bir metinden oluşan Çoyr Anıtıdır. Tarihimizde ise Köktürklerden günümüze kadar gelmiş ‘’Orhun Abideleri’’  yine Moğolistan’da bulunmuş olan Tonyukuk, Kül Tigin ve Bilge Kağan’ın adına dikilmiş olan abideler Türklerin devlet yönetimini, günlük hayatını gibi konuları ele alan hacimce en büyük metinlerdir. 7-10. Yüzyıl içerisinde Türkçe, Macaristan’dan Güney Sibirya’ya ve Moğolistan içlerine kadar uzanan sahada Göktürk harfleriyle yazılan bir yazılı dil olarak kullanılmıştır. 10. Yüzyılda ise  Kâşgar ve Balasagun civarında ortaya çıkan yeni bir Türk kültür çevresi Türkçemiz açısından tarihi önemde olan Kutadgu Bilig ve Divanü Lugati’t Türk gibi eserleri meydana getirmiştir. Kutadgu Bilig, Yusuf Has Hacip tarafından yazılmış olup günümüz Türkçesi ile ‘’Mutluluk Bilgisi’’ anlamına gelen, devlet yönetim biçimini ele alan bir eserdir. Divanü Lugati’t Türk ise Türkçenin Arapçadan ayrı bir dil olduğunu ve daha zengin bir konumda olduğunu göstermek amacıyla Kaşgarlı Mahmut tarafından yine aynı dönemde yazılan bir eserdir. Divanû Lügati’t-Türk bir sözlük olarak hazırlanmasına rağmen Türk sosyolojisi, psikolojisi, edebiyatı, gelenek ve görenekleriyle ilgili bilgi veren ve nesir parçaları, bazı vakalar çeşitli örneklerle zenginleştirilmiş bir ansiklopedi niteliği göstermektedir.  Sözcükleri örnekleyen atasözleri ve şiirler kullanmıştır. Bu özelliği, onun, kendinden sonraki Türk edebiyatı için çok önemli bir kaynak olmasını sağlamıştır. Bunun yanı sıra eser, Türk kültürünün gelecek kuşaklara aktarılması için de ışık tutmaktadır. O devirdeki Türk boylarını gösteren bir harita bulunmaktadır. Kaşgarlı Mahmut, kelimeleri göçebe boylar arasında gezerek bizzat kendisi derlemiştir. Türk boylarının etnik durumunu şemayla anlatan, Türk toplulukları hakkında bilgi veren bir etnograf olarak da nitelendirebiliriz.

Dilde İki Çizgi
Türkçenin korunmasına yönelik Divan-ı Lügati’t Türk gibi eserler olmasına karşın Türklerin Selçuklularla beraber devlet yönetimlerinin Arap-Fars etkisinde kalması engellenemedi ve  dilde bozulmalara neden oldu. Bu bozulma Anadolu coğrafyasında iki farklı konuşmaya evrilmek durumunda kaldı. Bu evrilme kuşkusuz sınıfsal bir temele dayanıyordu. Anadolu halkının kullandığı öz Türkçe ile sultan ve çevresinin kullandığı Türkçe arasındaki fark, sınıfsal bir farkı net bir şekilde ortaya koymaktaydı.
Dil, girişte de bahsettiğimiz gibi toplumun kültürünü yansıtmaktadır. Anadolu’nun öz Türkçeyi kullanan halkı, içinden halkın sorunlarını anlatan, halk safında eserler veren karakterler çıkarırken sultan çevresinin eser üreticileri bireycilik ve sanatsal olarak yeteneklerini sergilemek için  toplumun dil ve kaygısına hücum ediyordu.(1)

Demokratik Devrimde Türkçe
18. yüzyıldan itibaren Osmanlı’nın sisteminin ekonomik, askeri, siyasi olarak sarsıntıya uğraması ile beraber o dönemdeki saray ve çevresi, tam bağımsızlığı değil Batıya bağlılığı tercih etmişlerdir. Özellikle Tanzimat Döneminde saray ve çevresinin tam anlamıyla Batıya bağlanış sürecinde öz Türkçeden kopuş doruk noktasına ulaşmıştır. Bu yanlış Batılılaşma, Ahmet Mithad Efendi’nin yazdığı ‘’ Felatun Bey ile Rakım Efendi’’ adlı eserinde çok güzel bir biçimde  incelenmiştir. Romandaki iki tipten biri  Felatun Bey, alafranga özentileri olan, kibirli bir tipi temsil eder, çevreye karşı gülünç durumlara düşer. Diğer tip ise bir anlamda Ahmet Mithat’ın kendisidir; yeniliklere açık, çalışkan, gerçekçi, yazarın idealize ettiği bir Osmanlı beyefendisi olan Rakım Efendidir. Bu dönemlerde ise buna karşın  Batıdan her şeyin kopyalanmasına karşı çıkıp  tam bağımsızlığı tercih eden, vatanı ön planda tutan aydınlar da ortaya çıkmıştır. Bu aydınlar, Türkçenin günümüze kadar geliş sürecinde büyük emekler vermiştir ve bunun yanı sıra dil ne kadar kullanılırsa o kadar zenginleşir diyerekten sanatı bir nevi toplum için yaparak ayrıca dili de sadeleştirerek öz Türkçemize dönüşte büyük emekler sarf etmişlerdir. Bunlar hepimizin de yakından tanıdığı Ziya Gökalp, Ömer Seyfettin gibi isimlerdir. Örneğin Ziya Gökalp Lisan isimli şiirinde Türkçenin önemini şöyle ifade etmektedir:

‘’Güzel dil Türkçe bize
Başka dil gece bize.
İstanbul konuşması
En saf, en ince bize

Lisanda sayılır öz
Herkesin bildiği söz;
Manası anlaşılan
Lugata atmadan göz.

Uydurma söz yapmayız,
Yapma yola sapmayız
Türkçeleşmiş Türkçedir;
Eski köke tapmayız.’’(2)

Cumhuriyet Döneminde Öz Türkçeye Dönüş
Tanzimat dönemi sonrası ülke Cihan Harbi’ne girmiş ve devamında Cumhuriyet Dönemi’ne kadar siyasi olaylar neticesiyle çok fazla adım atılamamıştır. Cumhuriyet Dönemi ile beraber dil çalışmalarına büyük bir hız verilmiştir.  Mustafa Kemal Atatürk’ün de üzerinde durduğu en önemli konulardan biri de Türkçemiz ve Türkçemizin sorunlarıydı.  Türkçeyi dünya dilleri arasında önemli bir noktada görmüş ve bu yönde adımlar atılmaya başlanmıştır. Mustafa Kemal Atatürk Türkçemizi hak ettiği yere çıkartıp dille birlikte bir millet bilinci de oluşturmayı hedefliyordu.  Bu nedenle önce Harf Devrimi sonra Dil Devrimi gerçekleştirilmiştir. Mustafa Kemal Atatürk Türkçeye bakış açısını şu sözlerle net bir biçimde ortaya koymuştur:’’ En iyi müdafaa usulu taarruzdur. Şu halde dil alanında türemiş yabancılıklara saldıralım; ağacı bir defa silkeleyelim: görelim hangi çürükler düşecek; kalan sağlamlar bakalım ne kadardır.’’. Bu sözlerden anlaşıldığı gibi Mustafa Kemal Atatürk’ün asıl amacı yıllar boyu Türkçenin içine sızmış olan yabancı kelimelerden kurtulup öz Türkçemizi kullanmayı görev bilip gelecek nesillere arındırılmış, saf bir dil bırakmaktı.  Bununla birlikte kültürün söze dönüşmüş biçimi olan dilimizi de emperyalizmin etkisine karşı bir panzehir görevi olarak da bu saflaşmayı birincil amaç olarak benimsemiştir. Bu sebeple de yapılan devrimlerin ardından peşi sıra halk okuma-yazmaya yöneltmiş, bilimsel ve tarihsel anlamda da Türkçenin araştırılması adına da Türk Dil Kurumu kurulmuştur. Bununla beraber Türk kültürünün de yeni cumhuriyete tanıtılması için 28 Nisan 1930 tarihinde Türk Ocakları’nın VI. Kurultayı’nın son oturumunda Gazi Mustafa Kemal’in direktifi üzerine Afet İnan, 40 imzalı bir önerge sunmuş ve bu önergede Türk tarihini bilimsel olarak araştırmak üzere bir heyet kurulması istenmişti . Heyet, “Türk Tarihinin Ana Hatları” adlı bir çalışma yayımlamıştır. Kitap, Orta Asya’da bir Türk uygarlığı ve bu merkezden başlayan göçlerle Türklerin Çin, Hindistan, Mezopotamya, Mısır, İran, Anadolu’ya giderek o bölgelerin halklarını uygarlaştırdıkları tezini işlemekteydi ve hedef, bu kitabın ana fikrine uygun okul kitapları hazırlanmasıydı . Mustafa Kemal Atatürk dönemindeki ders kitaplarında TDK ve TTK’nın yaptığı yoğun çalışmalar neticesinde hem Türk kültürünün bilinenin aksine Selçuklu ve Osmanlı ile başlamadığı gün yüzüne çıkmıştır. Özellikle 11-13. Yüzyıllar arasındaki Halk Edebiyatı dediğimiz edebi kültürümüze TDK ve TTK’nın yaptığı araştırmalar sonucu günümüze ışık tutmuştur.

Emperyalizm Çağında Türkçenin Korunumu
Bugün Dünya ölçeğinde emperyalist saldırılar çok yönlüdür. Sadece askeri anlamda değil kültürel anlamda bir hegemonya kurma peşinde emperyalizm. Bu kültürel saldırıların başında milletlerin en işlevsel yapısı olan diline saldırmaktadır. Dile saldırıldığı takdirde millet bilincini yok etmeyi amaçlarsınız. Bugün emperyalizm, dünyanın en zengin dilleri arasında yer alan Türkçemize de saldırmakta. Özellikle ‘’plaza ağzı’’ denilen cümleler arası ‘’Havalı’’ yabancı dilden kelimeler, sosyal medyada kullanılan kısaltmalar, sokak ağzının internet ortamına taşınması gibi sebepler de Türkçenin öz kimliğine zarar vermektedir. Bunun yanı sıra emperyalizm de ayrıca Türkleri tarihlerinden ve köklerinden uzaklaştırarak dilin kullanım alanını da daraltmaktadır. Bunun kültürel alanında çıkardıkları film ve dizilerle, özenti müziklerle vs. örerken tarihsel alanını da ülkemiz içerisinde ön plana sunduğu fikirlerle, Z kuşağı safsataları ile, LGBTi özentiliği gibi siyasi misyonlarla yapmaktadır.  Netflix, Amazon Prime gibi küresel ölçekte yayın yapan kültür emperyalizminin sesi olan kuruluşların yayın hayatında sözde gençlik dizileri içerisine ‘’LGBT’’ birey koyarak, ülkeleri, insanları aşağılar nitelikte konuşmaların bol olduğu projeler yaparak dünya gençliğine dolayısıyla Türk gençliğine kötü örnek olmaktadırlar. Tek düze, emperyalizmin çizdiği emperyalist kültürü pompalamaktadırlar. Bunun sonucu olarak da gençler üzerinde yaymaya çalıştıpı bu politika ile birlikte özellikle emperyalizmin karşısında mücadele eden ülkeleri siyasi olarak yenilgiye uğramasına rağmen dil ve kültür anlamında hedef almaktadırlar. Ünlü Çinli Filozof Konfüçyüs’ün dediği gibi;’’ Bir milleti yok etmek istiyorsanız, önce dilini yok etmekten başlarsınız.’’. Dili yok olan bir millet yok olmaya mahkumdur. UNESCO tarafından öz Türkçenin sesi olan Yunus Emre yılı ilan edilen şu güzel günlerde Türkçemizi korumak biz Türk gençliğinin boynunun bir borcudur.

Yağızhan Onat

TGB İSTANBUL İL YÖNETİCİSİ

KAYNAKÇA

(1)    Perinçek Doğu, Parti ve Sanat-Sanat Teorisi Üzerine-, syf.71,Kaynak Yayınları,3. Baskı,2020

(2)    Gökalp Ziya, Yeni Hayat,syf.23,Toker Yayınları,2.Baskı,2005

http://turkdili.gen.tr/tuerk-dili-tarihi.html

https://www.turkcebilgi.com/tanzimat-ve-mesrutiyet-doneminde-turkce-ile-yapilan-calismalar-nelerdir

Tarihçe

https://www.haberturk.com/2021-yunus-emre-ve-turkce-yili-2962067#:~:text=Yunus%20Emre’nin%20do%C4%9Fumunun%20750,ve%20T%C3%BCrk%C3%A7e%20Y%C4%B1l%C4%B1’%20ilan%20etti

İLK YERLİ OTOMOBİL DENEMESİ: DEVRİM

Ülkemizde yerli otomobillerin tarihine baktığımızda ilk önce karşımıza Devrim arabaları çıkar. Tarih 16 Haziran 1961’i gösterdiğinde dönemin TCDD (Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları) Genel Müdür Yardımcısı Emin Bozoğlu, TCDD bünyesinde bulunan 20 kadar mühendisi acil toplantıya çağırır ve Ulaştırma bakanlığından TCDD’ye gönderilmiş yazıyı okur.

“Ordunun binek ihtiyacının karşılayacak bir otomobil tipinin geliştirilmesi ve bu görevin gerçekleştirilmesi için 1.400.000 TL ödenek ayrılmış olup iştiraki TCDD’ye aittir.”

Verilen emir, arabanın 29 Ekim 1961’e yetişmeseydi. Tanınan süre sadece 4,5 aydı. Peki bu süre zarfında böylesine büyük bir çalışma yetişecek miydi? Bırakın yetişmesini çalışabilecek bir hazne yapılabilir miydi? 4,5 ay süre zarfında Türk mühendisler adeta varını yoğunu ortaya koymuşlar; ülkede ise üniversitesinden, basınına, siyasetçisinden sanayicisine herkes bu projenin hayata geçmesinin imkânsız olduğu kanaatindeydi. Türk mühendisler zamana karşı yapılan bu yarışta günde 12’şer saat hiç yılmadan hafta sonları da dahil olmak üzere varını yoğunu bu proje için harcıyorlardı. Ortalıkta büyük bir özveri, azim ve başarıya odaklanmış bir grup vardı. Kendilerinden son derece emindiler. Proje ilerledikçe farklı yöntemler geliştirilmiş, en dikkat çekeni ise projenin 10’da 1 ardından 5’te 1 maket halinde yapılması ve ardından sona yaklaşılırken birebir oranda alçıdan yapılmış olmasıdır. Bu azim en sonunda başarıyı getirdi ve 4 portatif model 23 Ekim günü hazır hale gelmişti.

29 Ekim sabahı, Devrim’in 2 modeli Ankara’ya ulaşmıştı. Devrim arabaları büyük bir gösteri ile sunulacak, dönemin Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel de aracın deneme sürüşünü yapacaktı. Arabalar Meclis’in önüne getirildiğinde benzin konulmadığı anlaşılmış, apar topar benzin alınmaya gidilmiştir. Aksilik bu ya benzin alelacele birinci arabaya konulmuş ama Cemal Gürsel ikinci arabayı tercih etmiş. 2 numaralı Devrim arabası 100 metre gittikten sonra motor öksürerek durmuş. Cemal Gürsel “Ne Oluyor?” diye sorduğunda ise “Paşam benzin bitti” cevabını alır. Bunun üzere Cemal Gürsel’e birinci arabaya geçmesi rica edilir. Cemal Gürsel Anıtkabir’e birinci arabayla varır.

Ertesi günden itibaren basında “Devrim yolda kaldı!” şeklinde bir kara propaganda başlamış, Cemal Gürsel’in diğer arabayla Anıtkabir’e vardığından söz edilmeyip alaycı ifadelerle devrim arabaları gazetelerde yer almıştır. Devrim otomobili, yaşadığı bu kötü olaydan sonra seri üretime geçememiş ve proje rafa kaldırılmıştır.

OTOMOTİVDE KAZANILAN İVME

Türkiye’de otomotiv isminin geçmesi 1888 yılına kadar uzanır. 2. Abdülhamid döneminde Londra Büyükelçiliğinden hediye olarak elektrikli araç getirilmiş ancak Yıldız sarayında 2. Abdülhamid aracı test ederken bombalı saldırı girişimi olunca saltanatı boyunca motorlu araçları yasaklamıştır. Cumhuriyet’e kadar otomotiv için girişimler olsa da savaşlar vesilesiyle tam olarak yaygınlaşmaz. Cumhuriyet’ten sonra ilk atılım 1929 yılında İstanbul Tophane’deki serbest bölgede Ford ile 25 yıllık üretim anlaşması yapıldı. Ortalama 450 çalışanın olduğu fabrikada kamyon ve otomobil üretimine başlandı. Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk otomobil fabrikasında üretilen araçların bir kısmı yurt dışına da ihraç ediliyordu. 1929’da başlayan ekonomik kriz 30’lu yıllarda Türkiye’yi de etkiledi 1934 yılında Atatürk, fabrikayı kapatmak zorunda kaldı. Mustafa Kemal Atatürk’ün vefatı ve ardından gelen devletçilik anlayışından uzaklaşıp küresel sermayede dışa bağlılık sebebiyle otomotiv sektörü yok denecek kadar minimal durumda kaldı.

27 Mayıs devrimine kadar küçük Amerika olma süreci başını almış gidiyordu. 60’tan sonra millileşen hükümetle beraber yukarıda belirttiğim “Devrim” adı verilen arabanın yerli sermaye olarak üretilmesi ve devamında atılan yerli ve milli adımlar özellikle 70’lerden sonra Otosan, BMC ve Koç grubu gibi yerli sermayeleri ön plana çıkmıştır. Yerli sermayenin ön plana çıkmasıyla beraber Renault, Fiat gibi yurt dışı menşeili arabaların prototip satın alınıp yerli ve milli isimlerle (Şahin, Kartal vb.) araçlar seri üretime geçilmiştir. Her ne kadar kılıf olarak yurt dışı kaynaklı olsa da ülke piyasasına otomotiv sektöründe atılımlar yönünde büyük ivme kazandırılmış olup milli sermayeye ciddi anlamda ek gelir kapısı olmuştur ve peş peşe açılan fabrikalar sayesinde otomotiv sektörü iyi yönde katkılar sunmaya devam etmiştir. 2000’li yılların sonuna doğru gelindiğinde ise bu süreçte Türk mühendislerin artık tasarımları dünya çapında tanınır hale gelmiştir. Örneğin, Murat Günak dünyaca ünlü otomobil firması Mercedes’in baş tasarımcısıdır. Otomotiv sektörü günümüzde ülkemiz açısından yadsınamaz bir yerdedir.

TOGG VE YERLİ OTOMOBİL

Günümüze doğru gelindiğinde ise dünya piyasasında gelişen hareketlilikler ve artık sıcak paraya bağlılığın getirisi olmadığının yavaş yavaş anlaşılıp üretim modellerinin yaygın hale gelmeye başlamasıyla beraber otomotiv alanında da üretim atılımı yapma gereksinimi duyuldu ve bunun neticesinde birçok yerli sermaye artık Türkiye’nin de kendi otomobilini üretmesi gerektiği konusunda birliğe vardı. İçerisinde ülkemizi ulusal ve uluslararası alanda temsil etmiş milli sermayedarlar ortak bir şirket kurma kararı verdiler. Şirketin ismi TOGG (Türkiye’nin Otomobili Girişim Grubu) adını aldı.

TOGG fikri mülkiyet haklarına Türkiye’nin sahip olduğu, küresel ölçekte rekabet edebilecek bir otomobil markası hedefiyle Anadolu Grubu, BMC, Turkcell, Kök Grubu ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği tarafından 25 Haziran 2018’de kuruldu. Araç yakın zamanda ülkeye başarılı bir şekilde giriş yaptı ve Devrim arabalarından sonra yerli üretime sahip araç olacak. Bu yerli arabanın özelliklerinden öne çıkan en önemli şey elektrikli olacak olması ve SUV (arazi aracı) tarzında üretilecek olması. Bunun yanı sıra küçük ayrıntılar da göze çarpıyor. Örneğin, aracın panjur kısmında İstanbul’un sembolü lale motifli ızgara yer alıyor. Arabanın motorundan kapı dizaynına, şarj hazinesinden koltuğuna kadar hepsi yüzde yüz yerli malı. Elektrikli araç üretmek geleceğimiz açısından büyük önem de arz ediyor. İnsan sağlığını yakından tehdit eden karbon salınımı ortadan kalkmış olacak. Bunun yanı sıra petrolün gün geçtikçe azalması neticesinde böyle bir araç üreterek hem doğaya hem de geleceğe umutla bakmamızı da sağlıyor bu yerli üretim araç. Üretimine 2022’de başlanacak olan aracımız umarız ki çok kısa sürede bir marka haline gelip bizi temsil eder.

Bu yerli atılım geç yapılmış olsa da ülkemiz açısından büyük bir önem arz edecek çünkü bu atılımlar beraberinde ülkemizin kaçınılmaz bir şekilde üretime yönelmesi gerekliliğinin kapısını açmış olacak. Bu atılıma muhalif bir kesim de var ki bunlar ülkenin iyiliğini istemeyip dışa bağlılığı devam ettirmemiz gerek diyen kesim ve bir de tasarımının yurt dışında yapılıp aracın sanki yurtdışı menşeili olduğunu gösteren bir tutum içerisindeler. Tasarımını üstlenen firma (Pininfarina) aynı zamanda Renault (Fransa), Chevrolet (Amerika), Ferrari (İtalya) gibi dünyaca ünlü arabaların da tasarımını üstlenen bir kuruluş. Tasarımı İtalya’da yapıldı diye yerli değil ibaresiyle damgalayıp arabayı kötülemek sadece ülkeye zarar verir. Üstelik yerli otomobilin fikri mülkiyeti tamamen Türkiye’ye ait. Yerli atılımlar her ne alanda olursa olsun destek verilmelidir. Yerli sermaye kazanırsa Türkiye kazanır. Yerli üretimin olduğu her iş desteklenip her konuda olduğu gibi bu konuda milli bir tutum almak en temel görevlerden biridir.

Yağızhan Onat

TGB İstanbul Üniversitesi Sekreteri

tgb.gen.tr

İLK YERLİ OTOMOBİL DENEMESİ: DEVRİM

Ülkemizde yerli otomobillerin tarihine baktığımızda ilk önce karşımıza Devrim arabaları çıkar. Tarih 16 Haziran 1961’i gösterdiğinde dönemin TCDD (Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları) Genel Müdür Yardımcısı Emin Bozoğlu, TCDD bünyesinde bulunan 20 kadar mühendisi acil toplantıya çağırır ve Ulaştırma bakanlığından TCDD’ye gönderilmiş yazıyı okur.

“Ordunun binek ihtiyacının karşılayacak bir otomobil tipinin geliştirilmesi ve bu görevin gerçekleştirilmesi için 1.400.000 TL ödenek ayrılmış olup iştiraki TCDD’ye aittir.”

Verilen emir, arabanın 29 Ekim 1961’e yetişmeseydi. Tanınan süre sadece 4,5 aydı. Peki bu süre zarfında böylesine büyük bir çalışma yetişecek miydi? Bırakın yetişmesini çalışabilecek bir hazne yapılabilir miydi? 4,5 ay süre zarfında Türk mühendisler adeta varını yoğunu ortaya koymuşlar; ülkede ise üniversitesinden, basınına, siyasetçisinden sanayicisine herkes bu projenin hayata geçmesinin imkânsız olduğu kanaatindeydi. Türk mühendisler zamana karşı yapılan bu yarışta günde 12’şer saat hiç yılmadan hafta sonları da dahil olmak üzere varını yoğunu bu proje için harcıyorlardı. Ortalıkta büyük bir özveri, azim ve başarıya odaklanmış bir grup vardı. Kendilerinden son derece emindiler. Proje ilerledikçe farklı yöntemler geliştirilmiş, en dikkat çekeni ise projenin 10’da 1 ardından 5’te 1 maket halinde yapılması ve ardından sona yaklaşılırken birebir oranda alçıdan yapılmış olmasıdır. Bu azim en sonunda başarıyı getirdi ve 4 portatif model 23 Ekim günü hazır hale gelmişti.

29 Ekim sabahı, Devrim’in 2 modeli Ankara’ya ulaşmıştı. Devrim arabaları büyük bir gösteri ile sunulacak, dönemin Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel de aracın deneme sürüşünü yapacaktı. Arabalar Meclis’in önüne getirildiğinde benzin konulmadığı anlaşılmış, apar topar benzin alınmaya gidilmiştir. Aksilik bu ya benzin alelacele birinci arabaya konulmuş ama Cemal Gürsel ikinci arabayı tercih etmiş. 2 numaralı Devrim arabası 100 metre gittikten sonra motor öksürerek durmuş. Cemal Gürsel “Ne Oluyor?” diye sorduğunda ise “Paşam benzin bitti” cevabını alır. Bunun üzere Cemal Gürsel’e birinci arabaya geçmesi rica edilir. Cemal Gürsel Anıtkabir’e birinci arabayla varır.

Ertesi günden itibaren basında “Devrim yolda kaldı!” şeklinde bir kara propaganda başlamış, Cemal Gürsel’in diğer arabayla Anıtkabir’e vardığından söz edilmeyip alaycı ifadelerle devrim arabaları gazetelerde yer almıştır. Devrim otomobili, yaşadığı bu kötü olaydan sonra seri üretime geçememiş ve proje rafa kaldırılmıştır.

OTOMOTİVDE KAZANILAN İVME

Türkiye’de otomotiv isminin geçmesi 1888 yılına kadar uzanır. 2. Abdülhamid döneminde Londra Büyükelçiliğinden hediye olarak elektrikli araç getirilmiş ancak Yıldız sarayında 2. Abdülhamid aracı test ederken bombalı saldırı girişimi olunca saltanatı boyunca motorlu araçları yasaklamıştır. Cumhuriyet’e kadar otomotiv için girişimler olsa da savaşlar vesilesiyle tam olarak yaygınlaşmaz. Cumhuriyet’ten sonra ilk atılım 1929 yılında İstanbul Tophane’deki serbest bölgede Ford ile 25 yıllık üretim anlaşması yapıldı. Ortalama 450 çalışanın olduğu fabrikada kamyon ve otomobil üretimine başlandı. Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk otomobil fabrikasında üretilen araçların bir kısmı yurt dışına da ihraç ediliyordu. 1929’da başlayan ekonomik kriz 30’lu yıllarda Türkiye’yi de etkiledi 1934 yılında Atatürk, fabrikayı kapatmak zorunda kaldı. Mustafa Kemal Atatürk’ün vefatı ve ardından gelen devletçilik anlayışından uzaklaşıp küresel sermayede dışa bağlılık sebebiyle otomotiv sektörü yok denecek kadar minimal durumda kaldı.

27 Mayıs devrimine kadar küçük Amerika olma süreci başını almış gidiyordu. 60’tan sonra millileşen hükümetle beraber yukarıda belirttiğim “Devrim” adı verilen arabanın yerli sermaye olarak üretilmesi ve devamında atılan yerli ve milli adımlar özellikle 70’lerden sonra Otosan, BMC ve Koç grubu gibi yerli sermayeleri ön plana çıkmıştır. Yerli sermayenin ön plana çıkmasıyla beraber Renault, Fiat gibi yurt dışı menşeili arabaların prototip satın alınıp yerli ve milli isimlerle (Şahin, Kartal vb.) araçlar seri üretime geçilmiştir. Her ne kadar kılıf olarak yurt dışı kaynaklı olsa da ülke piyasasına otomotiv sektöründe atılımlar yönünde büyük ivme kazandırılmış olup milli sermayeye ciddi anlamda ek gelir kapısı olmuştur ve peş peşe açılan fabrikalar sayesinde otomotiv sektörü iyi yönde katkılar sunmaya devam etmiştir. 2000’li yılların sonuna doğru gelindiğinde ise bu süreçte Türk mühendislerin artık tasarımları dünya çapında tanınır hale gelmiştir. Örneğin, Murat Günak dünyaca ünlü otomobil firması Mercedes’in baş tasarımcısıdır. Otomotiv sektörü günümüzde ülkemiz açısından yadsınamaz bir yerdedir.

TOGG VE YERLİ OTOMOBİL

Günümüze doğru gelindiğinde ise dünya piyasasında gelişen hareketlilikler ve artık sıcak paraya bağlılığın getirisi olmadığının yavaş yavaş anlaşılıp üretim modellerinin yaygın hale gelmeye başlamasıyla beraber otomotiv alanında da üretim atılımı yapma gereksinimi duyuldu ve bunun neticesinde birçok yerli sermaye artık Türkiye’nin de kendi otomobilini üretmesi gerektiği konusunda birliğe vardı. İçerisinde ülkemizi ulusal ve uluslararası alanda temsil etmiş milli sermayedarlar ortak bir şirket kurma kararı verdiler. Şirketin ismi TOGG (Türkiye’nin Otomobili Girişim Grubu) adını aldı.

TOGG fikri mülkiyet haklarına Türkiye’nin sahip olduğu, küresel ölçekte rekabet edebilecek bir otomobil markası hedefiyle Anadolu Grubu, BMC, Turkcell, Kök Grubu ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği tarafından 25 Haziran 2018’de kuruldu. Araç yakın zamanda ülkeye başarılı bir şekilde giriş yaptı ve Devrim arabalarından sonra yerli üretime sahip araç olacak. Bu yerli arabanın özelliklerinden öne çıkan en önemli şey elektrikli olacak olması ve SUV (arazi aracı) tarzında üretilecek olması. Bunun yanı sıra küçük ayrıntılar da göze çarpıyor. Örneğin, aracın panjur kısmında İstanbul’un sembolü lale motifli ızgara yer alıyor. Arabanın motorundan kapı dizaynına, şarj hazinesinden koltuğuna kadar hepsi yüzde yüz yerli malı. Elektrikli araç üretmek geleceğimiz açısından büyük önem de arz ediyor. İnsan sağlığını yakından tehdit eden karbon salınımı ortadan kalkmış olacak. Bunun yanı sıra petrolün gün geçtikçe azalması neticesinde böyle bir araç üreterek hem doğaya hem de geleceğe umutla bakmamızı da sağlıyor bu yerli üretim araç. Üretimine 2022’de başlanacak olan aracımız umarız ki çok kısa sürede bir marka haline gelip bizi temsil eder.

Bu yerli atılım geç yapılmış olsa da ülkemiz açısından büyük bir önem arz edecek çünkü bu atılımlar beraberinde ülkemizin kaçınılmaz bir şekilde üretime yönelmesi gerekliliğinin kapısını açmış olacak. Bu atılıma muhalif bir kesim de var ki bunlar ülkenin iyiliğini istemeyip dışa bağlılığı devam ettirmemiz gerek diyen kesim ve bir de tasarımının yurt dışında yapılıp aracın sanki yurtdışı menşeili olduğunu gösteren bir tutum içerisindeler. Tasarımını üstlenen firma (Pininfarina) aynı zamanda Renault (Fransa), Chevrolet (Amerika), Ferrari (İtalya) gibi dünyaca ünlü arabaların da tasarımını üstlenen bir kuruluş. Tasarımı İtalya’da yapıldı diye yerli değil ibaresiyle damgalayıp arabayı kötülemek sadece ülkeye zarar verir. Üstelik yerli otomobilin fikri mülkiyeti tamamen Türkiye’ye ait. Yerli atılımlar her ne alanda olursa olsun destek verilmelidir. Yerli sermaye kazanırsa Türkiye kazanır. Yerli üretimin olduğu her iş desteklenip her konuda olduğu gibi bu konuda milli bir tutum almak en temel görevlerden biridir.

Yağızhan Onat

TGB İstanbul Üniversitesi Sekreteri

tgb.gen.tr